#43 Giới y choàng tắm mưa | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Tóm lược điều học về Bình Bát thứ 4
Lúc bấy giờ, Đức Phật đang ngự tại thành Xá-vệ, trong Kỳ Viên, tu viện của ông Cấp Cô Độc.
Trước đó, Đức Phật đã cho phép các tỳ khưu sử dụng y choàng tắm mưa, tức một loại y dùng để che thân trong mùa mưa. Nhưng các tỳ khưu nhóm Lục Sư lại hiểu việc cho phép ấy theo cách quá sớm.
Họ tìm y trước thời hạn, làm y trước thời hạn rồi mặc ngay. Rồi mùa mưa vẫn chưa đến mà y đã cũ, họ lại không còn y để che thân, phải lõa thể đứng dưới mưa.
Các tỳ khưu ít ham muốn biết chuyện, liền phàn nàn. Họ đem sự việc trình lên Đức Phật.
Đức Phật hỏi nhóm Lục Sư:
“Có đúng là các ngươi đã tìm y choàng tắm mưa trước thời hạn, làm trước thời hạn rồi mặc, đến khi y cũ thì lại lõa thể đứng dưới mưa hay không?”
Các vị thưa rằng đúng.
Đức Phật khiển trách. Ngài không chỉ nói đến chuyện chiếc y bị cũ hay chuyện các vị bị ướt mưa. Điều đáng nói hơn là cách làm ấy có thể khiến người chưa có niềm tin nhìn vào mà mất niềm tin, còn người đã có niềm tin cũng không được tăng trưởng niềm tin.
Vì vậy, Đức Phật đặt ra một thời hạn rõ ràng.
Khi mùa nóng còn lại một tháng, vị tỳ khưu mới được bắt đầu tìm kiếm y choàng tắm mưa.
Nhưng “tìm kiếm” ở đây cũng không có nghĩa là đi đòi hỏi người khác phải cho mình. Nếu trước đây có những người thường dâng y cho mình, vị tỳ khưu có thể đến gặp họ và nói rằng:
“Đã đến thời điểm của y choàng tắm mưa rồi, những người khác cũng đang dâng y choàng tắm mưa.”
Chỉ nên thông báo cho họ biết. Không nên nói:
“Hãy dâng y choàng tắm mưa cho tôi.”
“Hãy mang y đến cho tôi.”
“Hãy sắm cho tôi.”
“Hãy mua cho tôi.”
Đức Phật không cấm người khác tự nguyện cúng dường. Nhưng vị tỳ khưu không nên biến việc được phép nhận vật dụng thành việc chủ động đòi hỏi người khác phải cung cấp.
Tiếp theo là thời điểm mặc y.
Khi mùa nóng còn lại nửa tháng, vị tỳ khưu mới nên làm xong và bắt đầu mặc y choàng tắm mưa.
Như vậy, hai mốc thời gian được đặt ra rất rõ:
Còn một tháng: được tìm kiếm y.
Còn nửa tháng: được làm xong và mặc.
Nếu mùa nóng còn hơn một tháng mà đã đi tìm y, vị ấy phạm tội ưng xả đối trị. Chiếc y ấy phải được xả bỏ.
Nếu mùa nóng còn hơn nửa tháng mà đã làm xong rồi mặc, cũng phạm tội ưng xả đối trị, và chiếc y phải được xả bỏ.
Chiếc y ấy có thể được xả đến hội chúng, đến một nhóm tỳ khưu hoặc đến một vị tỳ khưu riêng. Sau khi làm đúng thủ tục xả bỏ, y có thể được trao lại cho vị tỳ khưu ấy.
Phần giải thích tiếp theo còn phân biệt rất kỹ giữa biết rõ, nghi ngờ và nhận biết sai về thời hạn.
Nếu còn hơn một tháng mà biết rõ vẫn còn hơn một tháng nhưng vẫn đi tìm y, phạm tội ưng xả đối trị.
Nếu biết thời gian chưa đến mà vẫn nghi ngờ rồi đi tìm, cũng phạm.
Ngay cả khi thời gian còn hơn một tháng nhưng tưởng lầm rằng đã ít hơn một tháng rồi đi tìm, vẫn phạm.
Tương tự, khi còn hơn nửa tháng mà đã làm y và mặc vào thì dù biết rõ, nghi ngờ hay nhận biết sai về thời gian, đều phạm tội ưng xả đối trị.
Còn nếu đã có y choàng tắm mưa mà vẫn lõa thể để mưa làm ướt thân, thì phạm tác ác.
Sau đó, điều học cũng xét đến những trường hợp ngược lại.
Nếu thực tế đã còn ít hơn một tháng nhưng vị tỳ khưu tưởng rằng vẫn còn nhiều hơn một tháng, hoặc còn nghi ngờ về thời gian, thì phạm tác ác. Nhưng nếu biết rõ là đã ít hơn một tháng thì không phạm.
Với mốc nửa tháng cũng vậy. Nếu thực tế đã còn ít hơn nửa tháng mà tưởng là còn nhiều hơn, hoặc còn nghi ngờ, thì phạm tác ác. Nếu biết rõ đã ít hơn nửa tháng thì không phạm.
Cuối cùng, Đức Phật cũng nêu những trường hợp đặc biệt được miễn.
Nếu vị tỳ khưu tìm y đúng vào thời hạn cho phép, làm và mặc đúng thời hạn; hoặc đã tìm và mặc đúng thời hạn nhưng sau đó mùa mưa đến trễ, thì không phải bỏ chiếc y đi. Vị ấy có thể giặt và cất lại để dùng vào đúng thời điểm.
Nếu y bị cướp, bị mất trộm, có sự cố xảy ra, vị ấy bị điên, hoặc đây là lần đầu tiên xảy ra sự việc thì cũng được miễn.
Nhìn toàn bộ điều học, ta thấy Đức Phật không đơn giản đặt ra một quy định về một chiếc áo đi mưa.
Ngài đang dạy các tỳ khưu biết “đúng thời điểm, đúng mức độ và đúng cách sử dụng những thứ mình được phép nhận”.
Góc nhìn cuộc sống từ Điều học về Bình Bát thứ 4.
Điều tôi thấy đáng suy nghĩ nhất trong câu chuyện này là: một thứ tốt, nếu dùng không đúng lúc, vẫn có thể trở thành vấn đề.
Y choàng tắm mưa vốn là thứ cần thiết. Đức Phật đã cho phép sử dụng. Không ai nói rằng chiếc y ấy xấu hay không cần thiết.
Sai nằm ở chỗ có nó quá sớm.
Các vị tìm được y trước thời hạn, làm xong, mặc ngay. Thoạt nhìn, tưởng như mình đang chuẩn bị rất chu đáo. Nhưng chính sự “chu đáo” quá sớm ấy lại khiến đến lúc cần thì thứ mình có đã cũ.
Đời sống ngày nay cũng có chuyện giống như vậy.
Có người vừa nhận lương đã mua tất cả những thứ mình nghĩ rằng “sau này chắc sẽ cần”. Có người sợ mất cơ hội nên nhận thêm công việc, đăng ký thêm khóa học, mua thêm thiết bị, tích lũy thêm đủ thứ.
Lúc đầu, họ cảm thấy mình đang chuẩn bị cho tương lai.
Nhưng rồi tương lai chưa đến, còn căn phòng đã chật, lịch làm việc đã kín, đầu óc đã đầy và tiền bạc đã nằm hết trong những thứ chưa cần dùng.
Chuẩn bị là tốt. Nhưng chuẩn bị không có nghĩa là phải làm mọi thứ càng sớm càng tốt.
Điều học này còn nhắc ta một chuyện sâu hơn: biết giới hạn của mình cũng là một dạng trí tuệ.
Các tỳ khưu nhóm Lục Sư không chỉ làm sai thời điểm. Họ còn phải đối diện với hậu quả do chính sự vội vàng ấy tạo ra: chiếc y cũ đi, rồi đến lúc cần che thân thì lại không có y.
Trong công việc cũng vậy. Một người nhận quá nhiều việc hôm nay vì nghĩ rằng mình “có thể xử lý được”, vài tuần sau có thể chính những việc ấy quay ngược lại làm họ kiệt sức.
Trong đời sống, không phải cái gì có thể làm ngay cũng nên làm ngay.
Có những việc cần chờ đúng thời điểm.
Có những thứ cần biết đủ.
Có những điều càng cố nắm sớm, đến lúc thật sự cần lại không còn nguyên giá trị.
Và còn một điểm rất đẹp trong điều học này: Đức Phật không chỉ quan tâm đến việc một cá nhân có làm đúng hay không. Ngài còn quan tâm đến hình ảnh của cả cộng đồng trong mắt người khác.
Một người sống thiếu chừng mực có thể khiến người khác mất niềm tin vào cả một tập thể.
Điều ấy vẫn đúng trong xã hội hôm nay. Một người đại diện cho một công ty, một gia đình, một cộng đồng hay một tổ chức, dù chỉ làm một việc nhỏ, hành động của họ vẫn có thể ảnh hưởng đến cách người khác nhìn về tất cả những người còn lại.
Cho nên, sống có chừng mực không phải chỉ để giữ mình.
Nó còn là cách mình giữ niềm tin mà người khác đã đặt vào mình.
Và có lẽ đó là điều đáng nhớ nhất từ câu chuyện về một chiếc y choàng tắm mưa: đừng chỉ hỏi “mình có được phép làm không?”. Hãy học thêm một câu nữa: “Bây giờ đã đúng lúc để làm chưa?”
Biết mình được phép làm một việc là hiểu về giới hạn.
Biết khi nào nên làm, khi nào nên chờ mới là bắt đầu có sự sáng suốt.
Nguồn:
- Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
- Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)
- https://www.budsas.org/uni/index.htm