#33 Tỷ lệ lông cừu khi làm tấm trải nằm mới | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Tóm lược điều học tơ tằm thứ 3.
Khi ấy, Đức Phật đang ở thành Xá-vệ, tại Kỳ Viên, tu viện của ông Cấp Cô Độc.
Trước đó, Đức Phật đã quy định không được bảo làm tấm trải nằm mới bằng toàn bộ lông cừu thuần màu đen.
Nhưng các tỳ khưu nhóm Lục Sư lại tìm cách lách điều này. Họ nghĩ rằng chỉ cần thêm một chút màu trắng vào phần viền thì có thể tiếp tục làm tấm trải gần như hoàn toàn bằng lông cừu đen.
Việc ấy bị các vị tỳ khưu ít ham muốn nhìn thấy và phê phán. Sự việc sau đó được trình lên Đức Phật.
Khi nghe các vị tỳ khưu trình bày, Đức Phật hỏi trực tiếp nhóm Lục Sư:
“Có đúng là các ngươi chỉ thêm một chút màu trắng ở phần viền, rồi vẫn bảo làm tấm trải nằm gần như toàn bộ bằng lông cừu đen hay không?”
Các vị ấy xác nhận là đúng.
Đức Phật khiển trách họ. Điều Ngài quan tâm không chỉ là chuyện một tấm trải có màu gì. Vấn đề nằm ở chỗ các vị đã tìm cách né tránh một quy định đã được đặt ra.
Một người biết rõ điều mình không nên làm nhưng lại cố tìm một khe hở trong câu chữ để tiếp tục làm, thì dù hình thức có khác đi một chút, bản chất của việc làm vẫn không thay đổi.
Hơn nữa, những hành vi như vậy không đem lại niềm tin cho người chưa có niềm tin, cũng không khiến người đã có niềm tin càng thêm tin tưởng.
Từ sự việc ấy, Đức Phật đặt ra một quy định rõ ràng hơn.
Nếu một vị tỳ khưu bảo làm tấm trải nằm mới, thì không được tùy ý dùng toàn bộ hoặc gần như toàn bộ lông cừu màu đen. Lông cừu phải được phối theo một tỷ lệ nhất định:
Hai phần là lông cừu thuần màu đen.
Một phần là lông cừu màu trắng.
Một phần là lông cừu màu nâu đỏ.
Nói đơn giản, nếu lấy hai cân lông cừu đen, thì phải lấy thêm một cân màu trắng và một cân màu nâu đỏ.
Mục đích của quy định này là không để một tấm trải mới trở thành một vật dụng quá thiên về loại lông cừu đen mà Đức Phật đã hạn chế trước đó.
Và điều học không chỉ nói đến lúc tấm trải được hoàn thành.
Đức Phật còn phân biệt nhiều tình huống cụ thể giống như ở điều 1 về Tơ Tằm.
Chẳng hạn như vị tỳ khưu tự mình hoàn tất phần việc mà chính mình còn chưa làm xong.
Và những trường hợp không phạm thì cụ thể như thế nào.
Như vậy, điều học này không chỉ đặt ra một con số về tỷ lệ lông cừu. Nó còn cho thấy một nguyên tắc rất rõ: khi một quy định đã được đặt ra, không nên tìm cách thay đổi hình thức để tiếp tục làm điều mà quy định ấy muốn ngăn chặn.
Góc nhìn cuộc sống từ điều học tơ tằm thứ 3.
Có một điều rất đời thường nằm sau câu chuyện này.
Con người chúng ta khá giỏi tìm “kẽ hở”.
Ở công ty, một quy định nói không được làm việc A. Ta nghĩ: “Nếu tôi không làm A, mà làm A theo một cách khác thì chắc không sao.”
Trong một mối quan hệ, người ta biết một lời nói sẽ làm người khác tổn thương. Nhưng thay vì không nói, họ chỉ đổi cách diễn đạt để vẫn đạt được mục đích của mình.
Trên mạng xã hội cũng vậy. Có những người không thực sự thay đổi hành vi. Họ chỉ thay đổi cách trình bày để hành vi ấy trông có vẻ chấp nhận được.
Điều Đức Phật chỉ ra trong câu chuyện này rất đáng suy ngẫm: đừng chỉ nhìn vào hình thức của việc mình đang làm. Hãy nhìn vào ý định và bản chất phía sau nó.
Các tỳ khưu nhóm Lục Sư không thực sự từ bỏ tấm trải gần như toàn màu đen. Họ chỉ thêm một chút màu trắng ở viền để có thể nói rằng mình không làm đúng thứ đã bị cấm.
Nhưng một chút thay đổi bên ngoài không làm thay đổi bản chất bên trong.
Đó cũng là lý do Đức Phật không dừng lại ở việc nói “không được dùng toàn màu đen”. Ngài quy định luôn tỷ lệ cụ thể: hai phần đen, một phần trắng, một phần nâu đỏ. Rồi Ngài tiếp tục quy định cả cách xử lý khi đang làm, khi hoàn thành, khi nhờ người khác làm và khi nhận vật từ người khác.
Bởi vì nếu chỉ nói một câu chung chung, con người rất dễ biến nó thành một trò chơi của câu chữ.
Bài học này đặc biệt đáng nhớ trong thời đại hôm nay.
Khi gặp một nguyên tắc mà mình không thích, câu hỏi đầu tiên thường là:
“Làm thế nào để tôi vẫn làm được mà không bị xem là vi phạm?”
Nhưng có một câu hỏi trưởng thành hơn:
“Tại sao nguyên tắc này lại được đặt ra ngay từ đầu?”
Khi hiểu được lý do phía sau một nguyên tắc, ta không còn phải mất công tìm cách lách nó.
Ta tự biết lúc nào nên dừng.
Và có lẽ đó mới là điều Đức Phật muốn người học đi đến: không phải trở thành người thật giỏi tránh luật, mà trở thành người hiểu được điều đúng và tự nguyện sống đúng, ngay cả khi không có ai đứng đó để kiểm tra mình.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)