#4 Giới Bất Cộng Trụ thứ 1 - tà dâm | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Bối cảnh ra đời giới Bất Cộng Trụ thứ 1
Câu chuyện bắt đầu ở Vê-sa-li, khi Ngài Tu-đạt-na, con trai duy nhất của một gia đình giàu có, nghe Đức Phật thuyết Pháp rồi quyết định xuất gia. Sau nhiều lần xin phép, ông được cha mẹ đồng ý và trở thành Tỳ khưu.
Sau khi xuất gia, đúng lúc xứ Vajjī gặp nạn đói, dịch bệnh và việc khất thực trở nên khó khăn, Ngài Tu-đạt-na trở về Vê-sa-li với mong muốn tìm sự hỗ trợ từ gia đình.
Tại đây, cha mẹ và người vợ cũ lần lượt tìm cách thuyết phục ông trở lại đời sống thế tục. Ông từ chối tiền bạc, địa vị và tình cảm, nhưng khi mẹ nói rằng hãy để lại một người nối dõi để tài sản gia đình không rơi vào tay người khác, ông đã đồng ý. Vì lúc ấy điều học này chưa được Đức Phật quy định, Ngài Tu-đạt-na đã quan hệ với người vợ cũ và nàng mang thai.
Chính sự việc này trở thành nguyên nhân để Đức Phật đặt ra giới Bất Cộng Trụ thứ nhất dành cho các Tỳ khưu - mất tư cách sống chung trong Tăng đoàn.
Tóm lượt giới Bất Cộng Trụ thứ 1
Điểm đầu tiên rất đáng chú ý là Đức Phật không đặt ra giới luật này ngay từ đầu.
Ngài không đưa ra một danh sách cấm đoán có sẵn rồi bắt mọi người phải tuân theo. Một sự việc xảy ra, Ngài xem xét nguyên nhân, hậu quả, tác động đến người thực hành và đến cả cộng đồng, rồi mới đặt ra điều học.
Câu chuyện của Ngài Tu-đạt-na cho thấy điều đó rất rõ.
Từ một người muốn tu đến một người bị kéo trở lại bởi tình cảm
Ngài Tu-đạt-na ban đầu có một mong muốn rất mạnh: ông muốn sống một đời sống hoàn toàn trong sạch.
Cha mẹ lại nhìn mọi chuyện từ một phía khác.
Họ không nghĩ con mình đang tìm kiếm điều gì cao hơn. Họ chỉ nghĩ:
“Con là con một. Con được nuôi dưỡng trong sung sướng. Chúng ta chỉ mất con khi con chết. Tại sao đang sống mà con lại muốn rời bỏ chúng ta?”
Đó không phải là sự độc ác. Đó là tình thương pha lẫn sự bám víu.
Sau ba lần từ chối, Ngài Tu-đạt-na phải tuyệt thực bảy ngày. Cuối cùng cha mẹ đành chấp thuận.
Điều này cũng cho thấy xuất gia không phải là một quyết định đơn giản kiểu “thích thì đi”. Nó liên quan đến cha mẹ, gia đình và trách nhiệm của người muốn bước vào đời sống không nhà.
Và khi nghịch cảnh xuất hiện, tâm cũ bắt đầu quay lại.
Sau khi xuất gia, Ngài Tu-đạt-na thực hành khá nghiêm túc.
Nhưng rồi xứ Vajjī gặp khó khăn về lương thực. Ông nghĩ đến những người thân giàu có ở Vê-sa-li và thấy rằng trở về nương tựa họ sẽ dễ dàng hơn.
Thoạt nhìn, suy nghĩ ấy có vẻ hợp lý.
Ông không nghĩ:
“Ta về để hưởng thụ.”
Ông nghĩ:
“Gia đình sẽ cúng dường. Chư Tăng cũng có lợi. Ta không phải chịu khó khăn về thức ăn.”
Đây chính là chỗ câu chuyện trở nên sâu sắc.
Một ý định có vẻ hợp lý vẫn có thể mở cửa cho sự ràng buộc quay trở lại.
Khi trở về, ông nhận món cháo chua đã để qua đêm từ chính gia đình mình. Cha ông nhận ra con và mời ông về nhà. Nhưng Ngài Tu-đạt-na vẫn giữ được sự quyết tâm và không trở lại đời sống gia đình.
Sau đó gia đình đổi cách.
Họ không dùng thức ăn nữa.
Họ đưa ra vàng bạc.
Hai đống vàng bạc được chất lên trước mặt Ngài Tu-đạt-na. Cha ông nói rằng đây là tài sản của mẹ, của cha, của ông nội; ông hoàn toàn có thể trở lại đời sống gia đình, hưởng tài sản và làm việc thiện.
Ngài Tu-đạt-na vẫn từ chối.
Ông còn nói một câu rất mạnh: nếu tài sản thực sự khiến cha mình lo sợ và bám víu, thì thà đem tất cả bỏ xuống sông Gaṅgā còn hơn dùng nó để kéo ông trở lại đời sống thế tục.
Tiền bạc không lay chuyển được ông.
Gia đình lại thử một thứ khác.
Người vợ cũ.
Người phụ nữ được trang điểm bằng chính những thứ từng khiến Ngài Tu-đạt-na yêu thương. Nhưng khi nàng hỏi liệu ông tu hành vì các nàng tiên nữ nào đó không, Ngài Tu-đạt-na trả lời rằng ông thực hành Phạm hạnh không phải vì các nàng tiên nữ.
Ngay cả khi người vợ cũ xúc động đến ngất đi vì Ngài Tu-đạt-na gọi mình là “chị gái”, ông vẫn không quay lại.
Nhưng rồi mẹ ông đưa ra một lời đề nghị khác.
Không phải tiền.
Không phải tình yêu.
Mà là dòng dõi.
Gia đình giàu có như vậy, nếu Ngài Tu-đạt-na không có con, tài sản có thể rơi vào tay người khác. Vì vậy, mẹ ông xin ông “để lại chủng tử”.
Và lần này Ngài Tu-đạt-na đồng ý.
Ông đã quan hệ với người vợ cũ ba lần. Người phụ nữ mang thai và sau đó sinh một bé trai được đặt tên là Bījako, nghĩa là “Chủng Tử”. Hai người cha mẹ về sau cũng xuất gia và chứng đắc A-la-hán.
Sai lầm khiến Ngài Tu-đạt-na đau khổ nhất không phải là mất tài sản
Sau sự việc, Ngài Tu-đạt-na vô cùng ăn năn.
Ông không than rằng mình mất tiền.
Không tiếc rằng mình đã bỏ lại gia đình.
Ông đau khổ vì một điều khác:
Ông đã xuất gia với mong muốn sống trọn đời trong sạch, nhưng chính mình lại không giữ được điều mình đã lựa chọn.
Sự ân hận ấy khiến ông trở nên tiều tụy, buồn bã và suy sụp. Các vị Tỳ khưu đồng tu nhận thấy sự thay đổi và hỏi chuyện. Ngài Tu-đạt-na kể lại toàn bộ sự việc.
Các vị ấy khiển trách ông và nhắc lại mục đích của Giáo Pháp:
Đức Phật dạy Pháp để con người bớt tham ái, chứ không phải để tham ái mạnh hơn.
Để bớt ràng buộc, chứ không phải để tạo thêm ràng buộc.
Để buông bỏ, chứ không phải để nắm giữ.
Để dần đi đến sự chấm dứt ham muốn và giải thoát.
Vì vậy, hành động của Ngài Tu-đạt-na đi ngược lại chính mục đích của đời sống xuất gia.
Do đó Đức Phật triệu tập Tăng chúng và đặt ra giới luật.
Khi nghe sự việc, Đức Phật hỏi trực tiếp Ngài Tu-đạt-na. Ông thừa nhận.
Đức Phật khiển trách rất mạnh. Ngài nói rằng người đã xuất gia trong một Giáo Pháp được khéo giảng như vậy mà lại không thể giữ đời sống Phạm hạnh trọn vẹn thì đó là điều không đúng đắn.
Ngài dùng những hình ảnh rất mạnh để cho thấy mức độ nghiêm trọng của hành động này: thà đối mặt với một con rắn độc hay hố than cháy còn hơn làm điều ấy, bởi những nguy hiểm kia có thể dẫn đến cái chết trong đời này, còn hành động kia có thể dẫn đến hậu quả đau khổ sau khi chết.
Nhưng Đức Phật không chỉ khiển trách.
Ngài còn chỉ rõ một đời sống Tỳ khưu nên hướng đến điều gì: ít nhu cầu, biết đủ, tiết chế, không chạy theo lợi dưỡng, không biếng nhác, không kết phe nhóm và siêng năng tu tập.
Sau đó Đức Phật nói rõ lý do đặt ra điều học. Giới luật nhằm bảo vệ sự tốt đẹp và an lạc của Tăng chúng, ngăn người xấu, giúp người tốt sống yên ổn, ngăn những điều bất thiện hiện tại và tương lai, tạo niềm tin cho người chưa có niềm tin, củng cố niềm tin của người đã có niềm tin, duy trì Chánh Pháp và hỗ trợ Luật.
Và Ngài quy định:
Tỳ khưu nào thực hiện việc quan hệ tình dục thì phạm Bất Cộng Trụ — mất tư cách Tỳ khưu và không còn được sống chung trong Tăng đoàn.
Đó là giới Bất Cộng Trụ thứ nhất.
Góc nhìn cuộc sống từ giới Bất Cộng Trụ thứ nhất
Điều sâu sắc nhất của câu chuyện này không chỉ nằm ở chuyện “Tỳ khưu không được quan hệ tình dục.”
Nếu chỉ hiểu như vậy thì chúng ta mới đọc được phần ngọn.
Câu chuyện Ngài Tu-đạt-na cho thấy một điều rộng hơn:
Con người rất dễ đánh mất phương hướng không phải trong một bước nhảy lớn, mà qua những bước nhỏ nghe có vẻ hợp lý.
Ngài Tu-đạt-na không bị mất phương hướng vì tiền, cha mẹ, tài sản hay người vợ cũ.
Mà ông bị chạm vào một điểm rất sâu: bổn phận với gia đình và dòng dõi.
Mỗi bước riêng lẻ đều có vẻ có lý.
Nhưng khi nối lại với nhau, chúng đưa ông đến nơi hoàn toàn trái với con đường ông đã chọn.
Đời sống hiện đại cũng vậy.
Một người quyết định sống lành mạnh.
“Chỉ hôm nay ăn một chút thôi.”
Một người muốn tiết kiệm.
“Tháng này mua món này cũng được.”
Một người muốn giảm mạng xã hội.
“Chỉ xem vài phút.”
Một người muốn giữ khoảng cách với một mối quan hệ không tốt.
“Chỉ nhắn lại một lần thôi.”
Không phải một lần nào cũng làm chúng ta sụp đổ.
Nhưng mỗi lần nhượng bộ đều làm cánh cửa cũ mở thêm một chút.
Câu chuyện Ngài Tu-đạt-na còn cho ta một bài học khác: tiền bạc không phải thứ duy nhất trói buộc con người.
Cha mẹ dùng vàng bạc không lay chuyển được ông.
Người vợ cũ cũng không lay chuyển được ông.
Nhưng ý niệm về trách nhiệm với dòng dõi lại chạm đúng điểm yếu.
Điều đó đáng để mỗi người tự hỏi:
“Thứ gì thực sự có thể khiến mình phá vỡ nguyên tắc của chính mình?”
Không nhất thiết là tiền.
Có thể là tình yêu.
Có thể là gia đình.
Có thể là sĩ diện.
Có thể là cảm giác mình đang làm điều tốt cho người khác.
Có thể chỉ là một lời tự nhủ rất dễ nghe:
“Lần này chắc không sao.”
Và có lẽ đây mới là điều đáng nhớ nhất từ câu chuyện của Ngài Tu-đạt-na.
Ông không phải một con người xấu. Trái lại, ông từng rất quyết tâm tu tập. Sau khi phạm lỗi, ông còn đau khổ vì biết mình đã đi ngược con đường đã chọn. Chính sự ăn năn ấy cho thấy ông hiểu rất rõ mình đã đánh mất điều gì.
Cho nên bài học không phải là “người tu thì không được phạm sai lầm.”
Bài học sâu hơn là:
Khi đã biết mình đang đi về đâu, hãy nhìn thật kỹ những bước nhỏ đang đưa mình đi ngược hướng.
Đừng đợi đến lúc mọi chuyện đã thành một cái giá quá lớn mới quay đầu.
Và nếu một ngày mình lỡ bước, cũng đừng biến sự ân hận thành tuyệt vọng.
Hãy nhìn thẳng vào nó.
Hiểu vì sao mình ngã.
Nhận ra cánh cửa nào đã mở ra.
Rồi từ đó, sống cẩn thận hơn.
Bởi trong câu chuyện của Ngài Tu-đạt-na, Đức Phật không chỉ đang bảo vệ một giới luật.
Ngài đang bảo vệ cả một con đường mà một người đã chọn để giải thoát chính mình.
Câu chuyện thứ 2 khiến Đức Phật mở rộng tội tà dâm - giới Bất Cộng Trụ thứ nhất
Câu chuyện xảy ra tại Đại Lâm ở thành Vesālī, khi một vị tỳ khưu đã dùng thức ăn để dụ một con khỉ cái rồi thực hiện hành vi tình dục với nó.
Một số vị tỳ khưu khác nhìn thấy những dấu hiệu bất thường của con khỉ nên nghi ngờ. Họ nấp sang một bên và tận mắt chứng kiến sự việc. Sau đó, họ khiển trách vị tỳ khưu rồi đem chuyện trình lên Đức Phật.
Đức Phật triệu tập chúng tỳ khưu, hỏi lại vị ấy. Khi vị ấy thừa nhận, Đức Phật nghiêm khắc quở trách và nhân sự việc này mở rộng điều học: không chỉ quan hệ với người nữ, mà quan hệ tình dục với bất kỳ loài thú cái nào cũng là tội Bất Cộng Trụ, tức tội khiến vị tỳ khưu mất tư cách sống chung trong Tăng đoàn.
Điều đáng chú ý là câu chuyện bắt đầu từ một sự lách luật bằng cách bám vào chữ nghĩa.
Vị tỳ khưu biết Đức Phật đã đặt ra điều học cấm quan hệ tình dục với người nữ. Nhưng ông ta lại nghĩ: điều luật nói về người nữ, còn con khỉ là thú cái. Vì thế, ông cho rằng mình không phạm điều học.
Đức Phật không chấp nhận cách hiểu ấy.
Trước khi đặt ra điều luật, các vị tỳ khưu đã chỉ rõ vấn đề nằm ở đâu. Người xuất gia đã rời đời sống gia đình để sống đời Phạm hạnh thanh tịnh. Mục đích của việc tu tập là làm cho lòng ham muốn yếu đi và cuối cùng chấm dứt, chứ không phải tìm một khe hở nào đó để tiếp tục thỏa mãn ham muốn.
Cho nên, vấn đề không nằm ở việc đối tượng là người hay thú.
Vấn đề nằm ở chính hành vi và dục vọng phía sau hành vi ấy.
Đức Phật còn nói một cách rất mạnh. Ngài ví rằng thà đặt bộ phận sinh dục vào miệng một con rắn độc, hoặc vào hố than đang cháy, còn tốt hơn là thực hiện hành vi ấy với con khỉ cái.
Nghe rất dữ dội, nhưng Đức Phật đang chỉ ra một sự khác biệt quan trọng.
Nếu bị rắn độc cắn hoặc bị lửa thiêu, người ấy có thể chết hoặc chịu đau đớn khủng khiếp. Nhưng hậu quả chủ yếu dừng ở thân mạng hiện tại.
Còn hành vi tình dục trái với đời sống Phạm hạnh có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến hậu quả nghiệp báo rất nặng, thậm chí sau khi chết có thể sinh vào cảnh khổ.
Vì vậy, Đức Phật không chỉ nói:
“Ngươi đã phạm luật.”
Ngài đi sâu hơn:
“Tại sao ngươi đã xuất gia để sống đời thanh tịnh mà vẫn tìm cách nuôi dưỡng chính thứ ham muốn mà đời sống xuất gia nhằm đoạn trừ?”
Đây mới là cốt lõi của câu chuyện.
Sau đó Đức Phật nhấn mạnh thêm một điều rất thực tế.
Một người xuất gia không sống một mình. Hành động của họ ảnh hưởng đến niềm tin của người khác.
Nếu người chưa có niềm tin nhìn thấy một vị tỳ khưu làm chuyện như vậy, họ càng không muốn tin vào đời sống tu hành. Người vốn đã có niềm tin cũng có thể thất vọng, mất niềm tin.
Bởi vậy, giới luật không chỉ để kiểm soát cá nhân.
Nó còn bảo vệ niềm tin của cộng đồng đối với Tăng đoàn.
Cuối cùng, Đức Phật quy định điều học một cách rõ ràng:
Vị tỳ khưu nào thực hiện hành vi tình dục, ngay cả với loài thú cái, thì phạm Bất Cộng Trụ và không còn được cộng trú với Tăng đoàn.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Bất Cộng Trụ (Tỳ khưu Indacanda)