#25 Điều học về Y thứ 4 - tỳ khưu ni giặc y cũ | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Bối cảnh ra đời Điều thứ 4 về Y.
Khi ấy, Đức Phật đang ở thành Xá-vệ, tại Kỳ Viên, tu viện của ông Cấp Cô Độc.
Một người vợ cũ của đại đức Ưu-đà-di đã xuất gia làm tỳ khưu ni. Vì từng là vợ chồng, hai người vẫn thường tìm gặp nhau.
Rồi một sự việc xảy ra giữa hai người khiến các tỳ khưu ni và tỳ khưu đều bất bình. Sự việc sau đó được trình lên Đức Phật.
Tóm lượt điều thứ 4 về Y.
Đại đức Ưu-đà-di vốn là người đã nhiều lần xuất hiện trong các câu chuyện về giới luật. Lần này, chuyện bắt đầu từ mối quan hệ với người vợ cũ của ngài.
Người phụ nữ ấy sau khi xuất gia đã trở thành tỳ khưu ni. Hai người vẫn thường xuyên gặp nhau.
Một hôm, đại đức Ưu-đà-di nhận phần vật thực ở nơi có tỳ khưu ni ấy. Buổi sáng, ngài mặc y, mang theo y bát rồi đi đến gặp bà.
Nhưng cuộc gặp ấy không dừng lại ở đó.
Sau đó, ngài bảo tỳ khưu ni:
“Chị hãy đi lấy nước. Tôi sẽ giặt y nội.”
Tỳ khưu ni trả lời:
“Thưa ngài, hãy đưa đây. Chính tôi sẽ giặt.”
Các tỳ khưu ni biết chuyện liền nghi ngờ rằng bà đã phá vỡ đời sống phạm hạnh.
Nhưng bà giải thích rằng mình không hề phá vỡ phạm hạnh theo cách các vị ấy nghĩ. Bà kể lại toàn bộ sự việc cho các tỳ khưu ni.
Lúc này, điều khiến các tỳ khưu ni đặc biệt phàn nàn không chỉ là chuyện giữa hai người. Họ đặt vấn đề với hành động của đại đức Ưu-đà-di:
Tại sao một tỳ khưu lại bảo một tỳ khưu ni giặt y dơ cho mình?
Các tỳ khưu ni đem chuyện ấy kể lại cho các tỳ khưu. Các tỳ khưu cũng không đồng tình và trình sự việc lên Đức Phật.
Đức Phật gọi đại đức Ưu-đà-di đến hỏi thẳng:
“Này Ưu-đà-di, có đúng là ngươi đã bảo tỳ khưu ni giặt y dơ cho mình không?”
Ngài đáp:
“Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”
Đức Phật hỏi tiếp:
“Tỳ khưu ni ấy có phải là nữ thân quyến của ngươi không?”
“Bạch Thế Tôn, không phải.”
Đến đây, Đức Phật chỉ ra vấn đề cốt lõi.
Một người nam không có quan hệ họ hàng với một người nữ thường không hiểu rõ điều gì là thích hợp, điều gì khiến người nữ dễ chịu hay khó chịu. Vì vậy, một tỳ khưu càng phải biết giữ khoảng cách và tránh những việc dễ dẫn đến hành vi không thích hợp.
Đức Phật khiển trách đại đức Ưu-đà-di vì đã bảo một tỳ khưu ni không phải thân quyến giặt y dơ cho mình.
Rồi Đức Phật nói đến một điều còn rộng hơn.
Những hành động như vậy không làm người chưa có niềm tin phát sinh niềm tin. Cũng không làm người đã có niềm tin thêm vững chắc. Trái lại, nó có thể khiến người đời nhìn đời sống xuất gia bằng con mắt nghi ngờ.
Vì vậy, Đức Phật đặt ra điều học:
Tỳ khưu nào bảo tỳ khưu ni không phải là thân quyến giặt, nhuộm hoặc đập giũ y cũ cho mình thì phạm tội ưng xả đối trị.
Sau đó, Đức Phật giải thích rất kỹ phạm vi của điều học.
“Không phải là thân quyến” được hiểu là người nữ không có quan hệ họ hàng trong phạm vi bảy đời, tính theo cả dòng bên cha lẫn bên mẹ.
“Tỳ khưu ni” ở đây là người nữ đã được thọ giới đầy đủ ở cả hai hội chúng.
“Y dơ” là y đã được mặc hoặc khoác lên người ít nhất một lần.
Nếu tỳ khưu chỉ nói:
“Hãy giặt y này.”
thì ngay khi nói như vậy đã phạm tội tác ác.
Nếu tỳ khưu ni thực sự giặt chiếc y ấy, chiếc y trở thành vật phải xả bỏ.
Điều tương tự áp dụng cho việc bảo nhuộm hoặc đập giũ y.
Nói bảo làm thì phạm tội tác ác. Khi công việc thực sự được thực hiện thì chiếc y phải được xả bỏ theo đúng thủ tục.
Chiếc y ấy có thể được xả bỏ trước hội chúng, một nhóm tỳ khưu hoặc một vị tỳ khưu. Sau đó, theo đúng trình tự, y có thể được trao lại.
Phần cuối của điều luật đi sâu hơn vào từng trường hợp.
Nếu tỳ khưu biết rõ người nữ không phải thân quyến mà vẫn bảo giặt, nhuộm hoặc đập giũ y cũ, thì tùy việc mình sai khiến mà phát sinh tội ưng xả đối trị cùng những tội tác ác tương ứng.
Nếu có nghi ngờ về quan hệ thân quyến, hoặc nhận lầm người không phải thân quyến thành thân quyến, luật cũng quy định riêng.
Ngược lại, nếu người nữ thực sự là thân quyến và tỳ khưu biết rõ điều đó thì không phạm tội này.
Cũng có những trường hợp được miễn. Chẳng hạn, tỳ khưu ni là thân quyến đang giặt y và một tỳ khưu ni không phải thân quyến chỉ phụ giúp. Hoặc tỳ khưu ni tự giặt mà không được sai bảo. Hoặc chiếc y chưa từng được sử dụng. Những vật dụng khác như tấm lót ngồi hay tấm trải nằm cũng không thuộc chính điều học này, dù việc sai bảo vẫn có thể phạm tội tác ác.
Các trường hợp liên quan đến tỳ khưu ni tu tập sự, sa-di ni, người bị điên hoặc vị phạm lần đầu cũng được xác định là vô tội.
Như vậy, Đức Phật không chỉ cấm một hành động đơn lẻ. Ngài xác định rất rõ người nào, vật gì, quan hệ thế nào, lời nói ra sao và công việc đã thực sự được làm hay chưa thì mức độ phạm lỗi khác nhau thế nào.
Góc nhìn cuộc sống từ điều thứ 4 về Y.
Điều đáng chú ý nhất trong câu chuyện này không nằm ở chuyện giặt một chiếc y.
Nếu chỉ nhìn bề ngoài, người ta có thể nghĩ: “Có gì nghiêm trọng đâu, chỉ nhờ người khác giặt quần áo.”
Nhưng Đức Phật nhìn xa hơn một bước.
Một hành động tưởng như nhỏ có thể trở thành cánh cửa dẫn đến một vấn đề lớn hơn.
Trong câu chuyện này, giữa hai người vốn đã có quan hệ vợ chồng. Sau khi cùng xuất gia, họ vẫn thường xuyên tìm gặp nhau. Rồi khoảng cách bị phá vỡ. Một hành động khiếm nhã kéo theo dục vọng. Từ dục vọng kéo theo hành động. Cuối cùng, có thể dẫn tới phạm giới và cả cộng đồng xuất gia bị ảnh hưởng.
Cho nên giới luật không phải lúc nào cũng đợi đến khi một chuyện lớn xảy ra mới ngăn lại.
Nó đặt hàng rào ngay từ những bước đầu tiên.
Điều này rất gần với đời sống của chúng ta hôm nay.
Một người đang có gia đình nhưng thường xuyên nhắn tin riêng với người khác giới. Ban đầu chỉ là vài câu hỏi thăm. Sau đó thành những cuộc trò chuyện khuya. Rồi bắt đầu chia sẻ những chuyện riêng tư mà đáng lẽ nên giữ trong gia đình.
Nếu đợi đến lúc có một mối quan hệ thực sự mới nói “mọi chuyện đã đi quá xa”, thì thường đã muộn.
Người hiểu bài học này sẽ không chỉ hỏi:
“Việc này có sai hay chưa?”
Mà còn hỏi:
“Việc này đang đưa mình đi về đâu?”
Đó chính là chiều sâu của giới luật.
Đức Phật không chỉ dạy con người tránh quả xấu. Ngài dạy ta nhận ra con đường dẫn đến quả xấu, rồi dừng lại khi con đường ấy còn ngắn.
Và có lẽ đó cũng là một cách rất thực tế để bảo vệ chính mình: đừng quá tự tin rằng mình sẽ luôn kiểm soát được mọi thứ. Hãy biết đặt ranh giới trước khi lòng mình cần đến một cuộc chiến để quay lại.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)