#32 Tấm trải nằm bằng lông cừu thuần màu đen | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Tóm lược điều học về tơ tằm thứ 2.
Lúc bấy giờ, Đức Phật đang ngự tại thành Xá Vệ, trong khu rừng Đại Lâm, tại giảng đường Ku-ta-ga-ra.
Các tỳ khưu nhóm Lục Sư lại cho làm một loại tấm trải nằm bằng lông cừu hoàn toàn màu đen.
Chuyện tưởng chỉ là một vật dụng để nằm, nhưng khi dân chúng đi quanh các trú xá nhìn thấy, họ bắt đầu phàn nàn. Và từ chuyện ấy, điều học này được Đức Phật đặt ra.
Chuyện là, Các tỳ khưu nhóm Lục Sư bảo người ta làm những tấm trải nằm bằng lông cừu thuần một màu đen.
Khi dân chúng nhìn thấy, họ không hài lòng. Họ nói với nhau rằng:
“Vì sao những người xuất gia theo Đức Phật lại cho làm những tấm trải nằm sang trọng như vậy? Nhìn chẳng khác gì những người tại gia đang hưởng thụ cuộc sống.”
Những lời phàn nàn ấy đến tai các vị tỳ khưu khác.
Các vị ít ham muốn nghe xong cũng không đồng tình. Các vị trách nhóm Lục Sư vì sao lại cho làm tấm trải nằm bằng lông cừu thuần màu đen.
Sau đó, các vị tỳ khưu đem sự việc trình lên Đức Phật.
Đức Phật hỏi nhóm Lục Sư:
“Nghe nói các ngươi bảo làm tấm trải nằm bằng lông cừu thuần màu đen. Có đúng vậy không?”
Các vị ấy thưa:
“Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”
Đức Phật khiển trách:
“Này những kẻ rồ dại, tại sao các ngươi lại làm như vậy?”
Điều Đức Phật quan tâm không chỉ là một tấm trải nằm.
Một người xuất gia sử dụng vật dụng như thế nào cũng có thể ảnh hưởng đến niềm tin của người khác. Nếu cách sử dụng quá giống với người đang sống để hưởng thụ, người chưa có niềm tin sẽ càng khó khởi lên niềm tin. Người đã có niềm tin cũng có thể bị giảm lòng tin.
Vì lý do đó, Đức Phật quy định:
Vị tỳ khưu nào bảo làm tấm trải nằm bằng lông cừu thuần màu đen thì tấm trải ấy phải được xả bỏ, và vị ấy phạm tội ưng đối trị.
Nhưng điều học không dừng ở câu quy định ấy. Phần giải thích còn làm rõ từng trường hợp.
Trước hết, “màu đen” ở đây có hai loại: màu đen vốn có tự nhiên, hoặc màu đen do nhuộm mà thành.
“Tấm trải nằm” là vật được trải ra để nằm, tức một vật dụng được làm thành tấm và có thể trải xuống.
Còn “bảo làm” không chỉ có nghĩa là tự tay mình làm. Nếu vị tỳ khưu tự làm hoặc sai người khác làm thì đều thuộc vào điều học này.
Trong lúc đang tiến hành việc làm, vị ấy phạm tác ác.
Đến khi tấm trải được làm xong và vị ấy nhận được vật ấy, thì phạm ưng xả đối trị. Nói đơn giản, đây là trường hợp vừa phải nhận lỗi, vừa phải xả bỏ vật đã làm.
Vật ấy không được giữ lại cho riêng mình. Vị tỳ khưu phải đem xả bỏ đến hội chúng, đến một nhóm tỳ khưu, hoặc đến một vị tỳ khưu.
Việc xả cũng có cách thức được quy định. Vị ấy trình bày với các vị tỳ khưu rằng:
“Bạch các ngài, tấm trải nằm bằng lông cừu thuần màu đen của tôi đã được bảo làm. Nay vật này cần được xả bỏ. Tôi xả bỏ vật này đến hội chúng.”
Sau đó, hội chúng có thể quyết định cho lại vật ấy. Hoặc các vị tỳ khưu trong nhóm có thể cho lại. Cuối cùng, một vị tỳ khưu có thể nhận lại vật ấy theo đúng thủ tục.
Tiếp theo, Đức Phật còn phân biệt nhiều tình huống cụ thể giống như ở điều 1 về Tơ Tằm.
Chẳng hạn như vị tỳ khưu tự mình hoàn tất phần việc mà chính mình còn chưa làm xong.
Và những trường hợp không phạm thì cụ thể như thế nào.
Nhìn kỹ toàn bộ điều học, ta thấy Đức Phật không đơn giản chỉ cấm một màu đen hay cấm một tấm trải nằm.
Điều được đặt ra là cách một người xuất gia sử dụng vật chất và cách hành vi ấy tác động đến lòng tin của những người chung quanh. Từ đó, Đức Phật quy định rất cụ thể: loại vật nào bị cấm, hành động nào dẫn đến lỗi, thời điểm nào phát sinh lỗi, vật phải được xả ra sao, và những trường hợp nào được miễn.
Góc nhìn cuộc sống từ điều học về tơ tằm thứ 2
Có một điều rất đáng suy ngẫm ở đây.
Người ta thường nghĩ: “Tôi dùng thứ gì là chuyện của tôi.”
Nhưng Đức Phật nhìn rộng hơn.
Một người sống trong cộng đồng không chỉ tạo ảnh hưởng bằng những lời mình nói. Cách mình tiêu tiền, cách mình sử dụng đồ đạc, cách mình hưởng thụ cũng nói lên rất nhiều điều về con người mình.
Nhất là khi người khác đang đặt niềm tin nơi mình.
Ngày nay cũng vậy.
Một người làm nghề giáo có thể nói rất hay về sự giản dị, nhưng nếu đời sống của họ liên tục khoe khoang vật chất, người nghe sẽ bắt đầu nghi ngờ.
Một người lãnh đạo nói về tiết kiệm nhưng lại sử dụng tiền của tập thể một cách xa hoa, lời nói của họ cũng mất sức nặng.
Trên mạng xã hội, một người có thể liên tục khuyên người khác sống bình an, nhưng nếu chính trang cá nhân của họ luôn chạy theo khoe thành tích, khoe tài sản và tìm sự công nhận, thì người xem sẽ cảm nhận được sự mâu thuẫn ấy.
Cho nên, bài học ở đây không phải là “đừng dùng đồ tốt”.
Mà sâu hơn là:
Hãy biết mình đang sống trong vai trò nào, và hành vi của mình đang tạo ra ảnh hưởng gì nơi người khác.
Đức Phật đặc biệt lưu ý đến chuyện làm mất niềm tin của người chưa tin, và làm suy giảm niềm tin của người đã tin.
Điều này rất thực tế.
Niềm tin xây dựng rất lâu, nhưng đôi khi chỉ cần vài hành động thiếu suy xét là đủ làm nó lung lay.
Vì vậy, trước khi làm một việc, ta có thể tự hỏi một câu rất đơn giản:
“Việc này chỉ thỏa mãn sở thích của mình, hay nó còn ảnh hưởng đến lòng tin và cách nhìn của những người đang đặt niềm tin nơi mình?”
Câu hỏi ấy không chỉ dành cho người xuất gia.
Nó dành cho cha mẹ, người làm thầy, người lãnh đạo, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, và cả mỗi người chúng ta trong những mối quan hệ hằng ngày.
Bởi đôi khi, điều làm người khác thất vọng không phải là một lời nói sai.
Mà là khoảnh khắc họ nhìn thấy đời sống của ta không còn giống với điều ta từng nói.
Và đó cũng là lý do Đức Phật không chỉ dạy con người nói điều đúng, mà còn dạy phải biết sống sao cho điều mình nói có thể đứng vững trước ánh mắt của người khác.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)