#8 Giới Tăng Tàng thứ 1 và 2 | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Bối cảnh ra đời giới Tăng Tàng thứ 1 và 2.
Chuyện xảy ra tại thành Xá Vệ, trong tu viện Kỳ Viên của ông trưởng giả Cấp Cô Độc.
Lúc ấy có một vị tỳ khưu tên Sê-da-sa-ca. Vị ấy không cảm thấy thoải mái khi sống đời Phạm hạnh. Vì vậy thân thể ngày càng gầy yếu, xanh xao, tiều tụy.
Một vị tỳ khưu khác là Ưu-đà-di nhìn thấy tình trạng ấy và hỏi chuyện. Không ngờ, lời khuyên của Ưu-đà-di sau đó lại trở thành nguyên nhân để Đức Phật phải đặt ra một điều học mới.
Nhưng điều quan trọng nằm ở chỗ: Đức Phật không chỉ nói về một hành vi cụ thể. Ngài còn phân biệt rất rõ giữa có chủ ý và không có chủ ý, giữa đã cố gắng nhưng chưa xảy ra kết quả và đã thực sự xảy ra.
Và chính từ đó, điều học tăng tàn thứ nhất được hình thành.
Tóm lượt giới Tăng Tàn thứ 1 và 2.
Tôi hình dung câu chuyện bắt đầu khá đơn giản.
Một ngày nọ, đại đức Sê-da-sa-ca trở nên rất gầy. Người xanh xao, thân hình nổi đầy gân, trông chẳng còn chút sức sống nào.
Ưu-đà-di nhìn thấy vậy liền hỏi:
“Vì sao đại đức lại trở nên như thế? Có phải đại đức không được vui thích khi thực hành Phạm hạnh không?”
Sê-da-sa-ca thừa nhận đúng là như vậy.
Ưu-đà-di liền đưa ra một cách giải quyết mà ông cho là đơn giản.
Ông bảo Sê-da-sa-ca cứ ăn theo ý thích, ngủ theo ý thích, tắm theo ý thích. Nếu sau đó tham ái nổi lên, khiến tâm không yên, thì dùng tay làm cho tinh dịch xuất ra.
Sê-da-sa-ca còn hỏi lại:
“Làm như vậy có được phép không?”
Ưu-đà-di trả lời rằng được. Ông còn nói chính mình cũng làm như vậy.
Sê-da-sa-ca tin lời.
Sau đó, mỗi khi tham ái khởi lên, vị ấy làm theo cách đó. Một thời gian sau, thân thể Sê-da-sa-ca thay đổi. Vị ấy trở nên khỏe mạnh hơn, sắc mặt sáng hơn, thân hình đầy đặn và có vẻ an tịnh.
Các vị tỳ khưu thân hữu nhìn thấy sự thay đổi ấy thì hỏi:
“Đại đức đã dùng thuốc gì mà từ một người gầy yếu trở nên khỏe mạnh như vậy?”
Sê-da-sa-ca không giấu giếm. Vị ấy kể lại toàn bộ sự việc.
Các vị tỳ khưu nghe xong mới hỏi kỹ:
“Có phải đại đức dùng chính bàn tay đã nhận và thọ dụng vật do người khác cúng dường để làm việc ấy không?”
Sê-da-sa-ca nói đúng vậy.
Các vị tỳ khưu ít ham muốn nghe xong liền không đồng tình. Họ phê phán hành động ấy và đem sự việc trình lên Đức Phật.
Đức Phật triệu tập hội chúng và hỏi thẳng Sê-da-sa-ca:
“Có đúng là ngươi đã dùng tay cố ý làm xuất tinh không?”
Sê-da-sa-ca xác nhận.
Đức Phật khiển trách rất mạnh.
Ngài nhắc rằng con đường Ngài chỉ dạy là con đường đi ra khỏi tham ái, chứ không phải nuôi lớn tham ái.
Pháp Ngài dạy nhằm tháo bỏ sự ràng buộc, chứ không phải tạo thêm sự ràng buộc.
Nhằm buông bỏ sự chấp giữ, chứ không phải tìm thêm thứ để nắm giữ.
Ngài đã nhiều lần nói về việc từ bỏ dục, hiểu rõ dục, ngăn chặn sự khao khát đối với dục, làm lắng dịu những thôi thúc do dục vọng gây ra.
Thế mà Sê-da-sa-ca lại tìm cách giải quyết sự khó chịu do tham ái bằng chính hành động làm thỏa mãn tham ái.
Với Đức Phật, đây không phải là cách giải quyết gốc rễ của vấn đề.
Nó chỉ làm cho vòng ham muốn tiếp tục chạy.
Vì vậy, Đức Phật tuyên bố điều học:
Vị tỳ khưu cố ý làm cho tinh dịch xuất ra thì phạm tội tăng tàn.
Đây là một nhóm tội rất nghiêm trọng trong giới luật Tỳ-khưu, việc xử lý không phải chỉ do cá nhân tự giải quyết mà cần đến hội chúng.
Nhưng Đức Phật không dừng ở việc đặt ra một câu cấm.
Sau khi điều học được công bố, các vị tỳ khưu lại gặp một vấn đề khác.
Có những vị sau khi ăn uống no đủ rồi ngủ. Trong lúc ngủ, họ nằm mơ và tinh dịch tự nhiên xuất ra.
Các vị ấy lo lắng:
“Điều học nói rằng có sự cố ý làm xuất tinh thì phạm tăng tàn. Trong trường hợp của chúng ta, có phải cũng có một phần ý nghĩ tham ái không?”
Họ đem câu hỏi đến Đức Phật.
Đức Phật giải thích rằng trong trường hợp ấy có một yếu tố tâm lý, nhưng sự cố ý đó không đáng kể. Người ấy không chủ động quyết định và thực hiện hành động để làm xuất tinh.
Vì vậy, Đức Phật sửa lại điều học cho rõ hơn:
Cố ý làm cho tinh dịch xuất ra thì phạm tăng tàn, ngoại trừ trường hợp trong giấc mơ.
Từ đây, phần còn lại của điều luật đi vào những trường hợp rất chi tiết.
Đức Phật phân tích thế nào là “cố ý”, thế nào là “xuất ra”, rồi xét nhiều tình huống khác nhau.
Có trường hợp thân thể tự nhiên phản ứng do tham ái, do đại tiện, tiểu tiện, gió, sâu bọ, tắm nước nóng, thoa thuốc, ngứa, đi đường, vận động, xoa bóp, hoặc những tác động khác lên cơ thể.
Có trường hợp vị ấy thực sự muốn làm xuất tinh và có hành động cố gắng.
Có trường hợp có ý định nhưng cố gắng rồi mà không xảy ra.
Có trường hợp tinh dịch xuất ra nhưng người ấy hoàn toàn không có ý định làm cho nó xuất ra.
Điểm Đức Phật muốn làm rõ là: không thể chỉ nhìn vào kết quả bên ngoài rồi kết luận một người có phạm hay không. Phải xét cả ý định và hành động của người ấy.
Nếu một vị có ý định, có cố gắng và tinh dịch thực sự xuất ra, đó là tăng tàn.
Nếu có ý định và cố gắng nhưng chưa xuất ra, thì không thành tăng tàn mà thành một mức lỗi nhẹ hơn là Trọng Tội.
Còn nếu không có ý định, dù tinh dịch có xuất ra, thì không phạm tăng tàn.
Văn bản còn đưa ra rất nhiều trường hợp để kiểm tra nguyên tắc này. Có khi vị tỳ khưu đang tắm nước nóng. Có khi đang điều trị vết thương. Có khi bị ngứa. Có khi đang đi đường. Có khi đang xoa bóp hoặc gồng cơ thể. Có khi tinh dịch xuất ra trong lúc ngủ.
Trong tất cả những trường hợp ấy, câu hỏi then chốt vẫn quay về một điểm:
Vị ấy có thực sự có ý định làm cho nó xuất ra hay không?
Nếu không có ý định, thì không phạm điều học này.
Nếu có ý định và cố gắng nhưng không đạt kết quả, thì phạm Trọng Tội.
Nếu có ý định, có cố gắng và kết quả xảy ra, thì phạm tăng tàn.
Đức Phật thậm chí còn xét những trường hợp tinh vi hơn. Một vị có thể suy tưởng đến khoái lạc, sức khỏe, thuốc men, bố thí, phước thiện, tế lễ, cõi trời, nòi giống, nghiên cứu hay đùa giỡn. Văn bản tiếp tục kết hợp các mục đích ấy với nhau, rồi lại xét những trường hợp suy tưởng về các loại tinh dịch khác nhau.
Phần này dài đến mức gần như một bảng phân loại.
Nhưng nếu bỏ lớp vỏ rườm rà ấy đi, nguyên tắc bên dưới lại rất rõ:
Ý nghĩ, ý định, sự cố gắng và kết quả được xem xét theo từng tầng.
Không phải cứ thân thể xảy ra một phản ứng là phạm giới.
Cũng không phải chỉ cần nói “tôi không làm gì cả” là đủ.
Điều quan trọng là phải nhìn xem bên trong có chủ ý hay không, bên ngoài có hành động cố ý hay không, và hành động ấy có đưa đến kết quả hay không.
Cuối cùng, Đức Phật còn chỉ rõ những trường hợp được xem là vô tội. Đó là những trường hợp như xảy ra trong giấc mơ, không có ý định, tâm bị điên loạn hoặc rối loạn, bị cơn đau hành hạ, và trường hợp vi phạm đầu tiên trước khi điều học được đặt ra.
Như vậy, điều luật này không đơn giản chỉ là một câu “không được làm”.
Nó là cả một cách phân tích rất kỹ về ý định và hành vi.
Và từ câu chuyện của Sê-da-sa-ca, Đức Phật đã biến một sự việc cụ thể thành một nguyên tắc rõ ràng cho toàn thể hội chúng.
Góc nhìn cuộc sống từ giới Tăng Tàng thứ 1 và 2.
Có một điều rất đáng suy nghĩ trong câu chuyện này.
Sê-da-sa-ca ban đầu không khỏe vì ông không tìm được sự thoải mái trong đời sống tu hành.
Ưu-đà-di nhìn thấy nỗi khó chịu ấy và đưa ra một cách giải quyết rất nhanh.
Tham ái nổi lên thì cứ làm cho nó thỏa mãn.
Kết quả nhìn bên ngoài lại khá tốt.
Sê-da-sa-ca khỏe hơn. Sắc mặt sáng hơn. Thân thể có vẻ tốt hơn.
Nếu chỉ nhìn vào kết quả trước mắt, người ta rất dễ nghĩ:
“Có vấn đề gì đâu. Làm xong thấy dễ chịu hơn thì cứ làm.”
Nhưng Đức Phật nhìn sâu hơn một bước.
Ngài không hỏi:
“Sau khi làm việc đó, thân thể ngươi có khỏe hơn không?”
Ngài hỏi bằng chính tinh thần của con đường tu:
“Cách này có làm tham ái yếu đi không, hay chỉ khiến tham ái có thêm một lần được nuôi dưỡng?”
Đây là chỗ câu chuyện trở nên rất gần với đời sống hôm nay.
Chúng ta cũng thường giải quyết sự khó chịu bằng cách làm cho mình dễ chịu ngay lập tức.
Căng thẳng thì mở điện thoại.
Buồn thì mua sắm.
Cô đơn thì tìm một người để nhắn tin.
Mệt thì ăn uống quá mức.
Áp lực thì tìm một thứ giải trí để quên đi.
Mỗi lần như vậy, cảm giác khó chịu có thể giảm xuống thật.
Nhưng nếu cứ lặp lại, não bộ sẽ học được một điều:
“Hễ khó chịu thì phải tìm thứ gì đó để thỏa mãn.”
Từ đó, ta không còn học được cách ngồi yên với cảm giác khó chịu và hiểu nó.
Ta chỉ ngày càng giỏi chạy khỏi nó.
Điều Đức Phật chỉ ra trong câu chuyện Sê-da-sa-ca không phải là chuyện một hành vi riêng biệt của người xuất gia.
Điều sâu hơn là cách con người đối diện với ham muốn.
Một cảm giác xuất hiện.
Ta khó chịu.
Ta muốn nó biến mất.
Ta tìm một thứ đem lại khoái cảm.
Ta thấy dễ chịu.
Rồi lần sau, khi cảm giác ấy xuất hiện, ta lại làm y như cũ.
Cứ thế, một vòng lặp được hình thành.
Cho nên, khi một ham muốn xuất hiện, có lẽ câu hỏi đáng giá nhất không phải là:
“Làm thế nào để tôi thỏa mãn nó nhanh nhất?”
Mà là:
“Nếu tôi chiều theo nó ngay lúc này, tôi đang giải quyết vấn đề hay đang dạy cho tâm mình phải lệ thuộc vào nó?”
Đó cũng là lý do Đức Phật đặc biệt phân biệt giữa ý định và phản ứng tự nhiên.
Con người không phải lúc nào cũng kiểm soát được những gì xuất hiện trong thân và tâm.
Một ý nghĩ có thể bất chợt đến.
Một cảm giác có thể bất chợt sinh lên.
Cơ thể có thể phản ứng ngoài ý muốn.
Nhưng giữa lúc cảm giác xuất hiện và lúc ta quyết định làm theo nó, vẫn có một khoảng trống.
Khoảng trống ấy rất nhỏ.
Nhưng chính ở đó, tự do của con người bắt đầu.
Ta có thể nhìn thấy cơn ham muốn mà không lập tức phục vụ nó.
Có thể nhận ra mình đang buồn mà không lập tức tìm thứ gì để lấp đầy.
Có thể nhận ra mình đang căng thẳng mà không lập tức chạy vào chiếc điện thoại.
Có thể để một cảm giác đi qua mà không biến nó thành một hành động.
Câu chuyện của Sê-da-sa-ca vì vậy không chỉ là một câu chuyện về giới luật của người xuất gia.
Nó nhắc chúng ta về một điều rất đời thường:
Thứ làm ta dễ chịu ngay lúc này chưa chắc là thứ giúp ta tự do hơn về lâu dài.
Có những thứ càng chiều theo, ta càng cần nó.
Có những thứ càng chạy theo, ta càng yếu trước nó.
Và có những lúc, điều trưởng thành nhất không phải là tìm cách dập tắt cảm giác khó chịu thật nhanh.
Mà là đủ bình tĩnh để nhìn nó, hiểu nó, rồi không để nó cầm tay mình dẫn đi.
Đó là lúc ta bắt đầu bước ra khỏi vòng lặp của chính mình.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Tăng tàn (Tỳ khưu Indacanda)