#28 Điều học về Y thứ 7 - y bị cướp đoạt hoặc hư hỏng | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Bối cảnh ra đời điều học về Y thứ 7.
Lúc ấy, Đức Phật đang ở thành Xá-vệ, tại Kỳ Viên, khu tu viện của ông Cấp Cô Độc.
Có những vị tỳ khưu vừa bị mất y hoặc y đã bị hư hỏng. Đức Phật đã cho phép những vị này, trong trường hợp cần thiết, được nhận y do người không phải thân quyến tự nguyện dâng.
Nhưng rồi có chuyện xảy ra khi các tỳ khưu nhóm Lục Sư đứng ra yêu cầu y thay cho những vị khác.
Chuyện bắt đầu từ các tỳ khưu nhóm Lục Sư.
Họ đi gặp những vị tỳ khưu vừa bị cướp mất y hoặc y đã hư hỏng. Họ nói:
“Các đại đức biết rồi đó. Đức Thế Tôn cho phép người bị mất y hoặc y bị hư được yêu cầu y từ những nam gia chủ hoặc nữ gia chủ không phải thân quyến. Vậy chúng ta hãy đi yêu cầu y cho các đại đức.”
Nhưng những vị tỳ khưu kia đáp:
“Thôi, không cần đâu. Chúng tôi đã nhận được y rồi.”
Nhóm Lục Sư lại nói:
“Chúng tôi yêu cầu là vì nhu cầu của các đại đức.”
Những vị kia nghe vậy thì nói:
“Vậy các vị cứ đi yêu cầu.”
Thế là nhóm Lục Sư đi đến gặp những gia chủ không phải thân quyến.
Họ nói với các gia chủ:
“Các vị tỳ khưu mới đến đây là những người vừa bị cướp mất y. Xin hãy dâng y cho các vị ấy.”
Nghe vậy, các gia chủ liền dâng y.
Nhưng nhóm Lục Sư không dừng lại ở đó. Họ tiếp tục yêu cầu nhiều y.
Rồi một hôm, tại nơi hội họp, một người đàn ông nói với người khác:
“Này ông, các vị tỳ khưu mới đến bị cướp mất y. Tôi đã dâng y cho các vị ấy rồi.”
Người kia đáp:
“Tôi cũng đã dâng rồi.”
Một người khác nghe vậy cũng nói:
“Tôi cũng đã dâng rồi.”
Ba người cứ thế nói chuyện với nhau. Và rồi họ bắt đầu khó chịu.
Họ phàn nàn:
“Tại sao các sa-môn Thích tử lại không biết chừng mực? Cứ yêu cầu hết y này đến y khác. Chẳng lẽ họ định buôn bán vải vóc hay mở cửa hàng vải hay sao?”
Những lời phàn nàn ấy đến tai các tỳ khưu khác.
Các vị tỳ khưu ít ham muốn nghe vậy cũng không vui. Họ trách nhóm Lục Sư:
“Vì sao các vị ấy lại không biết chừng mực, cứ yêu cầu quá nhiều y như vậy?”
Sau đó, các vị tỳ khưu đem chuyện này trình lên Đức Phật.
Đức Phật hỏi nhóm Lục Sư:
“Này các tỳ khưu, có phải các ngươi đã không biết chừng mực và yêu cầu nhiều y như vậy không?”
Họ thưa:
“Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”
Đức Phật khiển trách:
“Này những kẻ rồ dại, tại sao các ngươi lại không biết chừng mực mà yêu cầu nhiều y như vậy?
Việc làm ấy không khiến những người chưa có lòng tin phát sinh lòng tin. Cũng không khiến những người đã có lòng tin càng thêm tin tưởng. Trái lại, nó chỉ làm tổn hại đến niềm tin của người đời.”
Rồi Đức Phật đặt ra điều học.
Ngài quy định rằng:
Nếu một nam gia chủ hoặc nữ gia chủ không phải thân quyến tự ngỏ ý rằng vị tỳ khưu có thể nhận nhiều y tùy thích, thì vị ấy không được nhận bao nhiêu cũng được.
Vị tỳ khưu chỉ được nhận tối đa hai y, tức y nội và thượng y, theo nhu cầu thực tế.
Điều này cần hiểu cho kỹ.
Nếu vị tỳ khưu đang có ba y bị hư hỏng, thì có thể nhận hai y.
Nếu hai y bị hư hỏng, thì chỉ nên nhận một y.
Nếu chỉ có một y bị hư hỏng, thì không nên nhận thêm y theo quy định này.
Nói đơn giản, sự cho phép không phải là một cơ hội để gom thêm y. Nó chỉ nhằm giúp người đang thật sự thiếu y có đủ y cần thiết.
Và nếu vị tỳ khưu yêu cầu vượt quá mức ấy thì ngay trong lúc yêu cầu đã phạm tác ác.
Đến khi thực sự nhận được số y vượt quá quy định, vị ấy phạm ưng xả đối trị. Nghĩa là chiếc y vượt quá số lượng cho phép phải được đem xả bỏ trước hội chúng, một nhóm tỳ khưu, hoặc một vị tỳ khưu thích hợp; sau đó mới có thể được hoàn lại theo đúng cách thức Đức Phật quy định.
Nhưng Đức Phật còn xét đến cả trường hợp vị tỳ khưu biết rõ người dâng y không phải thân quyến, mà vẫn yêu cầu quá mức.
Trường hợp ấy phạm ưng xả đối trị.
Nếu biết người ấy không phải thân quyến thì phạm.
Nếu nghi ngờ không biết có phải thân quyến hay không mà vẫn yêu cầu quá mức thì cũng phạm.
Ngay cả khi lầm tưởng người ấy là thân quyến, trong khi thật ra không phải, mà vẫn yêu cầu quá mức, cũng phạm.
Ngược lại, nếu người dâng y thật sự là thân quyến thì tình hình khác.
Nếu vị tỳ khưu lầm tưởng đó là người không phải thân quyến, hoặc còn nghi ngờ, mà yêu cầu quá mức, thì chỉ phạm tác ác.
Còn nếu biết rõ người ấy là thân quyến thì không phạm.
Điều này cho thấy Đức Phật không chỉ nhìn vào số lượng y. Ngài còn xét đến quan hệ giữa người nhận và người cho, sự nhận biết của vị tỳ khưu, và hoàn cảnh lúc yêu cầu.
Sau cùng, Đức Phật còn nêu rõ những trường hợp không phạm.
Chẳng hạn, vị tỳ khưu đang mang phần y còn thừa đi với ý định đem trả lại, nhưng thí chủ nói:
“Phần còn lại này cũng xin được dâng cho Ngài.”
Nếu người ấy tự nguyện dâng như vậy thì vị tỳ khưu không phạm.
Hoặc y được dâng không phải vì lý do vị ấy bị cướp mất y hay y bị hư hỏng.
Hoặc người dâng là thân quyến.
Hoặc trước đó chính người ấy đã chủ động nói lời thỉnh cầu rằng vị tỳ khưu có thể nhận y.
Hoặc y là tài sản của chính vị tỳ khưu.
Ngoài ra, vị tỳ khưu bị điên cũng không phạm.
Và vị tỳ khưu vi phạm đầu tiên trong câu chuyện này cũng không phạm, vì chính hành vi ấy là nguyên nhân để Đức Phật đặt ra điều học.
Góc nhìn cuộc sống từ điều học về Y thứ 7
Điều tôi thấy đáng suy ngẫm nhất ở câu chuyện này không nằm ở chuyện hai cái y hay ba cái y.
Nó nằm ở chữ “chừng mực”.
Nhóm Lục Sư không nhất thiết bắt đầu bằng một ý định xấu. Họ nhìn thấy người khác mất y nên muốn giúp. Đức Phật cũng cho phép việc nhận y trong hoàn cảnh ấy.
Nhưng một việc tốt, nếu không biết dừng đúng lúc, vẫn có thể trở thành việc khiến người khác mất niềm tin.
Đây là điểm rất gần với đời sống của chúng ta.
Ví dụ, một người bạn giúp ta một lần. Ta biết ơn.
Lần thứ hai, họ vẫn vui vẻ giúp.
Đến lần thứ năm, thứ sáu, nếu ta bắt đầu xem sự giúp đỡ ấy như một điều đương nhiên phải có, thì mối quan hệ đã thay đổi.
Không phải vì người kia bỗng trở nên xấu.
Mà vì chính lòng muốn nhận thêm của mình đã vượt qua sự chừng mực.
Trong công việc cũng vậy.
Một đồng nghiệp hỗ trợ ta một việc vì họ muốn giúp. Nếu ta biết ơn và tự giải quyết phần còn lại, sự giúp đỡ ấy làm cả hai người nhẹ đi.
Nhưng nếu ta nghĩ:
“Lần trước họ đã giúp, lần này chắc cũng được.”
Rồi lần sau nữa:
“Có gì cứ nhờ họ.”
Đến một lúc, lòng tốt của người khác biến thành thứ mà mình mặc nhiên sử dụng.
Đức Phật đặc biệt nhắc đến niềm tin của người đời.
Một người tu không chỉ cần tránh làm điều sai. Còn phải biết nhìn xem hành động của mình đang tạo ra hình ảnh gì trong mắt người khác.
Đó là một bài học rất mạnh.
Bởi vì danh dự, uy tín hay niềm tin thường không mất đi trong một lần phạm lỗi lớn. Nhiều khi nó mòn dần từ những việc rất nhỏ: nhận quá tay một chút, đòi thêm một chút, tận dụng lòng tốt của người khác thêm một chút.
Cho nên, biết đủ không có nghĩa là từ chối mọi sự giúp đỡ.
Biết đủ là khi được cho, mình biết mình thật sự cần bao nhiêu.
Và khi đã đủ rồi, mình dừng lại.
Có khi chính khoảnh khắc biết dừng ấy mới là lúc mình thật sự giữ được lòng tốt của người cho, giữ được sự trong sạch của chính mình, và giữ được niềm tin của những người đang nhìn vào mình.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)