#22 Điều học về Y thứ 1 - Y phụ trội | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Bối cảnh ra đời Điều thứ 1 về Y, chương Ưng Xả
Đức Phật khi ấy đang ở thành Vê-sa-li, tại tháp thờ Gotamaka.
Ngài đã cho phép các tỳ khưu được có ba y. Nhưng nhóm Lục Sư lại hiểu theo cách rất rộng: đi vào làng mặc một bộ, ở tu viện dùng một bộ khác, xuống sông tắm lại mang thêm một bộ nữa.
Chuyện tưởng nhỏ, nhưng từ đây Đức Phật phải đặt ra một giới hạn rõ ràng về việc cất giữ y.
Tóm lượt điều học về Y thứ 1 - Y phụ trội
Ngày ấy, Đức Phật đang ở thành Vê-sa-li. Ba y đã được Ngài cho phép các tỳ khưu sử dụng.
Nhóm Lục Sư nghĩ rằng: “Đức Phật đã cho phép có ba y.”
Thế là họ dùng ba y khi đi vào làng. Về tu viện, họ lại thay sang ba y khác. Khi đi tắm, họ tiếp tục mang thêm ba y nữa.
Những vị tỳ khưu sống giản dị, biết đủ và luôn cẩn thận trong việc tu học nhìn thấy vậy thì không đồng tình.
Các vị nói:
“Vì sao nhóm Lục Sư lại sử dụng nhiều y như thế?”
Chuyện ấy được trình lên Đức Phật.
Ngài gọi các tỳ khưu nhóm Lục Sư đến và hỏi:
“Có đúng là các ngươi đang sử dụng y phụ trội không?”
Họ thưa:
“Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”
Đức Phật khiển trách họ. Ngài nói việc làm ấy không đúng, không thích hợp với đời sống của người xuất gia và cũng không giúp người chưa có niềm tin khởi lên niềm tin, hay người đã có niềm tin càng thêm tin tưởng.
Từ sự việc ấy, Đức Phật đặt ra điều học đầu tiên của nhóm Ưng Xả Đối Trị:
Một tỳ khưu không được tùy tiện sử dụng và cất giữ y phụ trội.
Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó.
Sau này, một chiếc y phụ trội phát sinh đến Ngài A-nan-đa. Ngài muốn đem chiếc y ấy dâng cho Ngài Xá-lợi-phất.
Vấn đề là Ngài Xá-lợi-phất lúc ấy đang ở Saketa.
Ngài A-nan-đa nhớ rằng Đức Phật đã quy định không được giữ y phụ trội. Nhưng nếu phải chờ Ngài Xá-lợi-phất trở về thì chiếc y này phải làm sao?
Ngài liền đến hỏi Đức Phật.
Đức Phật hỏi:
“Xá-lợi-phất còn bao lâu nữa mới trở về?”
Ngài A-nan-đa thưa:
“Bạch Thế Tôn, khoảng ngày thứ chín hoặc thứ mười.”
Nghe vậy, Đức Phật điều chỉnh điều học cho phù hợp với thực tế.
Ngài cho phép một tỳ khưu được cất giữ y phụ trội tối đa mười ngày.
Nếu quá mười ngày mà vẫn chưa giải quyết thì chiếc y ấy phải được xả bỏ, và vị tỳ khưu phạm tội Ưng Xả Đối Trị.
Ở đây, Đức Phật còn giải thích rất rõ thế nào là “y phụ trội”.
Đó là chiếc y chưa được xác định để một người sử dụng riêng, cũng chưa được xác định để sử dụng chung.
“Y” ở đây bao gồm những loại y có kích thước đủ lớn để phải làm thủ tục xác định cách sử dụng.
Mốc mười ngày cũng không phải tính một cách mơ hồ.
Khi đã sang ngày thứ mười một, mặt trời mọc lên mà chiếc y vẫn còn đó, thì y đã quá hạn.
Chiếc y ấy trở thành vật phải xả bỏ.
Vị tỳ khưu phải mang chiếc y đến hội chúng, đến một nhóm tỳ khưu, hoặc đến một tỳ khưu khác để xả bỏ.
Nếu xả cho hội chúng, vị ấy đến trước các tỳ khưu trưởng thượng, cung kính trình bày:
“Bạch các ngài, chiếc y này của tôi đã quá hạn mười ngày và cần được xả bỏ. Tôi xin xả bỏ chiếc y này đến hội chúng.”
Sau đó, vị ấy phải sám hối lỗi đã phạm.
Hội chúng làm thủ tục ghi nhận việc xả bỏ. Nếu thích hợp, hội chúng có thể cho lại chiếc y ấy cho chính vị tỳ khưu đó.
Nếu xả cho một nhóm tỳ khưu thì cũng tương tự. Vị ấy trình bày với các vị ấy, xả bỏ chiếc y, sám hối lỗi, rồi nhóm tỳ khưu làm thủ tục để cho lại chiếc y.
Nếu chỉ xả cho một tỳ khưu thì thủ tục đơn giản hơn. Vị ấy trình bày việc chiếc y đã quá hạn, xả bỏ chiếc y, sám hối. Vị tỳ khưu nhận xả có thể cho lại chiếc y bằng cách nói:
“Tôi cho lại đại đức chiếc y này.”
Như vậy, việc xả bỏ không có nghĩa là chiếc y vĩnh viễn mất khỏi tay người ấy.
Điều quan trọng là vị tỳ khưu phải thừa nhận lỗi, xả bỏ vật đã giữ quá hạn, rồi nhận lại theo đúng cách.
Luật cũng xét rất kỹ những trường hợp liên quan đến nhận thức của vị tỳ khưu.
Nếu biết rõ đã quá mười ngày mà vẫn giữ thì phạm tội.
Nếu nghi ngờ đã quá mười ngày mà vẫn giữ thì cũng phạm tội.
Nếu thực tế đã quá hạn nhưng lại tưởng rằng chưa quá hạn thì vẫn phạm tội.
Ngược lại, nếu chiếc y chưa quá hạn nhưng vị ấy tưởng đã quá hạn, hoặc nghi ngờ đã quá hạn, thì phạm tội tác ác.
Nếu biết rõ chiếc y chưa quá mười ngày thì không phạm.
Có một điểm rất đáng chú ý: một chiếc y đã quá hạn không thể cứ thế tiếp tục được sử dụng.
Nếu không xả bỏ mà vẫn đem ra dùng thì phạm thêm tội tác ác.
Tuy nhiên, trong thời hạn mười ngày, nếu chiếc y đã được xác định để dùng riêng, xác định để dùng chung, được phân phát, bị mất trộm, bị hư hỏng, bị cháy, hoặc bị người khác cướp lấy, thì không còn vấn đề giữ y phụ trội như trước.
Ngay cả trường hợp vị tỳ khưu bị điên hoặc là người phạm đầu tiên cũng được xem là không phạm.
Như vậy, điều luật không đơn giản chỉ là câu “không được giữ y quá mười ngày”.
Nó phân biệt rất rõ: chiếc y đang ở tình trạng nào, vị tỳ khưu biết hay không biết, chiếc y còn thuộc quyền sử dụng của mình hay đã xảy ra sự cố, và vị ấy đã xử lý chiếc y đúng cách hay chưa.
Sau đó lại xảy ra một chuyện khác với chính nhóm Lục Sư.
Có những chiếc y đã được xả bỏ theo đúng quy định. Nhưng nhóm Lục Sư không chịu cho lại những chiếc y ấy.
Các tỳ khưu khác biết chuyện lại phàn nàn:
“Vì sao những chiếc y đã được xả bỏ rồi mà các vị ấy vẫn không chịu cho lại?”
Sự việc được trình lên Đức Phật.
Ngài hỏi nhóm Lục Sư:
“Có đúng là các ngươi không cho lại những chiếc y đã được xả bỏ không?”
Họ thừa nhận là đúng.
Đức Phật lại khiển trách.
Sau khi thuyết pháp, Ngài quy định thêm một điều rất rõ:
Không được giữ luôn chiếc y đã được xả bỏ.
Nếu không cho lại chiếc y ấy thì phạm tội tác ác.
Vậy nên toàn bộ điều học này đi theo một đường rất rõ.
Ban đầu, Đức Phật ngăn việc tích trữ y quá mức.
Sau đó, khi gặp trường hợp thực tế như Ngài A-nan-đa muốn giữ chiếc y để chờ Ngài Xá-lợi-phất, Đức Phật mở ra một khoảng thời gian hợp lý là mười ngày.
Nhưng khi hết thời hạn, vị tỳ khưu phải đối diện với việc mình đã làm: xả bỏ chiếc y, nhận lỗi, rồi nếu đủ điều kiện thì nhận lại chiếc y theo đúng thủ tục.
Và người nhận xả cũng không được lợi dụng thủ tục ấy để giữ luôn chiếc y cho mình.
Góc nhìn cuộc sống từ Điều học về Y thứ 1
Điều Đức Phật đặt ra ở đây không chỉ là chuyện một chiếc y.
Cái đáng nhìn là cách Ngài xử lý sự dư thừa.
Ban đầu, nhóm Lục Sư có một lý do nghe khá hợp lý: Đức Phật đã cho phép ba y. Nhưng từ một sự cho phép có giới hạn, họ biến nó thành cách để có thật nhiều y cho từng hoàn cảnh.
Điều này rất giống đời sống hôm nay.
Một người mua một chiếc điện thoại để làm việc. Rồi mua thêm một chiếc dự phòng. Sau đó lại có máy tính bảng, đồng hồ thông minh, tai nghe, ổ cứng, đủ loại thiết bị.
Mỗi món đều có một lý do.
Nhưng đến một lúc, ta không còn sở hữu đồ vật nữa. Đồ vật bắt đầu sở hữu sự chú ý của ta.
Điều Đức Phật làm không phải là cấm con người có vật dụng.
Ngài đặt ra một giới hạn để lòng tham không âm thầm biến một nhu cầu hợp lý thành thói quen tích trữ.
Nhưng câu chuyện của Ngài A-nan-đa còn cho ta một bài học khác.
Luật không phải một cái khuôn cứng nhắc đến mức bất chấp hoàn cảnh.
Ngài A-nan-đa gặp một tình huống thực tế. Chiếc y không phải để tích trữ. Ngài muốn dâng nó cho Ngài Xá-lợi-phất, nhưng người nhận đang ở xa.
Đức Phật nhìn vào mục đích và hoàn cảnh thực tế, rồi cho một khoảng thời gian vừa đủ: mười ngày.
Điều này rất đáng suy nghĩ trong đời sống.
Có những nguyên tắc ta cần giữ rất nghiêm. Nhưng giữ nguyên tắc không có nghĩa là mất khả năng nhìn hoàn cảnh.
Một người quản lý tốt cũng vậy. Không thể chỉ nói: “Quy trình là quy trình.”
Phải hỏi thêm:
“Vì sao chuyện này xảy ra?”
“Người này đang gặp hoàn cảnh gì?”
“Có cách nào giải quyết mà vẫn giữ được nguyên tắc không?”
Đức Phật vừa đặt giới hạn, vừa chừa một khoảng thở cho đời sống.
Và còn một điều sâu hơn nữa.
Khi đã quá hạn, vị tỳ khưu không được tìm cách lách luật. Vị ấy phải nhìn thẳng vào lỗi của mình, xả bỏ, nhận lỗi, rồi bắt đầu lại.
Đây là một thói quen rất đáng học.
Trong công việc, ta giữ một nhiệm vụ quá lâu.
Trong đời sống, ta giữ một mối quan hệ đã không còn lành mạnh.
Trong đầu, ta giữ một sự tức giận đã kéo dài nhiều năm.
Ta thường nghĩ: “Để thêm chút nữa.”
Rồi “chút nữa” trở thành một tháng.
Một tháng thành một năm.
Điều học này nhắc ta rằng: thứ gì đã đến lúc phải buông thì đừng biến việc buông bỏ thành một cuộc thương lượng vô tận với chính mình.
Nhưng buông bỏ cũng không có nghĩa là vứt bỏ mọi thứ một cách cực đoan.
Hãy nhìn cách Đức Phật xử lý chiếc y.
Có thời hạn.
Có ngoại lệ hợp lý.
Có thủ tục nhận lỗi.
Có cơ hội nhận lại.
Và cũng có trách nhiệm đối với người đang giữ vật đã được xả bỏ.
Đó là một cách sống rất cân bằng:
Không tích trữ quá mức. Không cứng nhắc quá mức. Không che giấu lỗi. Và cũng không biến lỗi lầm thành lý do để kết thúc mọi thứ.
Có những lúc thứ ta cần buông không phải là một chiếc y.
Mà là ý nghĩ rằng mình phải giữ mọi thứ.
Giữ thêm một chút tài sản.
Giữ thêm một chút quyền kiểm soát.
Giữ thêm một chút thành tích.
Giữ thêm một chút giận dữ.
Cho đến một ngày, ta chợt nhận ra mình đang mang quá nhiều thứ trên vai.
Và khi ấy, bài học đầu tiên của Ưng Xả Đối Trị hiện ra rất giản dị:
Biết đủ không phải là có ít. Biết đủ là biết lúc nào mình đã có quá nhiều, và đủ can đảm để đặt phần dư xuống.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)