#34 Tấm trải nằm phải sử dụng đủ sáu năm | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Tóm lược điều học về tơ tằm thứ 4.
Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn đang ngự tại thành Xá-vệ, trong Kỳ Viên, tu viện của ông Cấp Cô Độc.
Khi ấy, có một số tỳ khưu thường xuyên bảo người khác làm tấm trải nằm mới cho mình. Không chỉ làm một lần, các vị còn nhiều lần đi xin lông cừu, nói rằng mình đang có nhu cầu.
Người dân nhìn thấy vậy thì bắt đầu phàn nàn. Họ đem chuyện sinh hoạt của chính gia đình mình ra so sánh. Những tấm trải nằm ở nhà, dù bị con trẻ làm bẩn hay bị chuột cắn phá, họ vẫn dùng đến năm, sáu năm mới làm lại. Trong khi đó, các sa-môn Thích tử lại xin làm mới hàng năm.
Chuyện này cuối cùng đến tai Đức Phật. Và từ đây, một điều học được đặt ra để các vị tỳ khưu biết tiết chế việc sử dụng vật dụng.
Đức Phật hỏi các tỳ khưu có đúng là họ thường bảo làm tấm trải nằm mới mỗi năm, rồi đi xin lông cừu từ người này sang người khác hay không.
Các vị thưa rằng đúng.
Đức Phật khiển trách. Không phải vì một tấm trải nằm tự nó là điều đáng trách, mà vì cách sử dụng của các vị khiến người đời mất niềm tin. Người chưa có lòng tin thì càng không có lý do để tin tưởng. Người đã có lòng tin cũng có thể nghĩ rằng các sa-môn đang sống quá nhiều theo nhu cầu vật chất.
Vì vậy, Đức Phật quy định một nguyên tắc rất rõ:
Một khi đã bảo làm một tấm trải nằm mới, vị tỳ khưu phải sử dụng tấm ấy đủ sáu năm.
Nếu chưa đủ sáu năm mà đem cho người khác, hoặc vẫn giữ tấm cũ nhưng lại bảo làm một tấm mới khác, thì tấm mới ấy phải được xả bỏ và vị tỳ khưu phạm tội ưng xả đối trị.
Nhưng rồi có một trường hợp đặc biệt xảy ra.
Tại thành Câu-thiểm-bì, có một vị tỳ khưu bị bệnh. Thân quyến biết tin nên nhắn người đến mời vị ấy về để chăm sóc. Các tỳ khưu khác cũng khuyên:
— Đại đức cứ đi đi. Thân quyến sẽ chăm sóc đại đức.
Nhưng vị tỳ khưu bệnh đáp rằng mình không thể đi. Bởi vì tấm trải nằm đang sử dụng chưa đủ sáu năm. Nếu đi xa mà không mang theo thì vị ấy không được thoải mái, mà bản thân đang bệnh lại không thể mang nó theo.
Các tỳ khưu đem chuyện này trình lên Đức Phật.
Đức Phật thấy rằng quy định cần có chỗ để xử lý trường hợp thật sự đặc biệt. Ngài cho phép tỳ khưu bị bệnh được hội chúng chấp thuận cho sử dụng một tấm trải nằm mới, thay vì bắt buộc phải chờ đủ sáu năm trong hoàn cảnh ấy.
Nhưng sự cho phép này không phải là tùy tiện.
Vị tỳ khưu bị bệnh phải đến trước hội chúng, cung kính các vị trưởng thượng, trình bày rõ rằng mình đang bệnh và không thể mang tấm trải nằm đi theo. Sau đó, vị ấy thỉnh cầu hội chúng cho phép.
Lời thỉnh cầu được lặp lại ba lần.
Một vị tỳ khưu có kinh nghiệm, đủ khả năng, sẽ thay mặt hội chúng đọc lời thông báo. Vị ấy trình bày rõ trường hợp của vị tỳ khưu bệnh và đề nghị hội chúng xem xét việc chấp thuận.
Sau đó, hội chúng đưa vấn đề ra trước mọi người. Ai đồng ý thì giữ im lặng. Ai không đồng ý thì lên tiếng.
Nếu không có ai phản đối, vị chủ trì tuyên bố rằng hội chúng đã chấp thuận. Như vậy, ngoại lệ dành cho vị tỳ khưu bệnh mới chính thức có hiệu lực.
Đức Phật sau đó nhắc lại điều học với phần ngoại lệ:
Tấm trải nằm mới phải được sử dụng sáu năm. Nếu chưa đủ sáu năm mà làm tấm mới khác, thì phạm tội và tấm ấy phải được xả bỏ, trừ trường hợp có sự đồng ý của các tỳ khưu.
Rồi Đức Phật giải thích kỹ từng chữ để các tỳ khưu không hiểu sai.
“Mới” là tấm trải nằm mới được làm.
“Tấm trải nằm” là vật được trải ra để nằm, không phải vật cuộn lại.
“Sau khi bảo làm” bao gồm cả tự mình làm và bảo người khác làm.
“Sử dụng sáu năm” nghĩa là phải qua đủ khoảng thời gian quy định ấy.
“Chưa đủ sáu năm” nghĩa là thời gian vẫn còn thiếu so với sáu năm.
Nếu đã cho tấm cũ đi mà làm tấm mới khi chưa đủ thời hạn, vẫn phạm. Nếu không cho ai mà vẫn giữ tấm cũ rồi làm thêm tấm mới, cũng phạm.
Điểm quan trọng nằm ở chỗ: ngay trong lúc bắt đầu làm tấm mới trái với quy định, vị ấy đã phạm tội tác ác. Khi tấm trải nằm mới hoàn thành và thuộc về vị ấy, tội nặng hơn phát sinh, và tấm ấy phải được xả bỏ.
Tấm trải nằm đó được xả bỏ trước hội chúng, một nhóm tỳ khưu hoặc một vị tỳ khưu. Sau khi hoàn tất thủ tục xả bỏ, hội chúng có thể trao lại tấm ấy cho vị tỳ khưu phù hợp.
Kinh còn nói rõ những cách làm khác nhau đều không tránh khỏi trách nhiệm. Nếu tự mình làm phần còn thiếu của mình, bảo người khác làm phần ấy, tự mình làm phần của người khác, hay bảo người khác làm phần của người khác, khi việc làm trái quy định hoàn tất thì đều phạm tội ưng xả đối trị.
Tuy nhiên, điều học không nhằm cấm mọi trường hợp làm tấm trải nằm.
Nếu đã đủ sáu năm thì được làm mới.
Nếu đã quá sáu năm thì cũng được làm mới.
Nếu làm hoặc bảo làm tấm trải nằm vì nhu cầu của một vị khác thì không phạm.
Nếu nhận một tấm trải nằm do người khác làm rồi sử dụng cũng không phạm.
Ngoài ra, sự đồng ý của hội chúng có thể được áp dụng cho những vật dụng khác như màn che, tấm trải nền, vật che làm thành vách, nệm hoặc gối.
Và cuối cùng, vị bị điên hoặc vị phạm lần đầu thì không bị kết tội.
Như vậy, điều học này không đơn giản chỉ nói rằng “sáu năm mới được làm tấm mới.” Đức Phật đang đặt ra cả một nguyên tắc về cách sử dụng vật dụng: biết đủ, không chạy theo nhu cầu mới liên tục, nhưng đồng thời vẫn chừa chỗ cho những trường hợp thực tế như bệnh tật và hoàn cảnh đặc biệt.
Góc nhìn cuộc sống từ điều học về tơ tằm thứ 4.
Có một điều rất đáng suy ngẫm trong câu chuyện này.
Người dân không chỉ phàn nàn vì các tỳ khưu xin lông cừu. Điều khiến họ khó chịu là sự không tương xứng giữa nhu cầu và cách sống.
Họ nhìn vào chính mình.
Nhà họ cũng có tấm trải nằm. Con cái làm bẩn. Chuột cắn phá. Nhưng họ vẫn cố dùng năm, sáu năm mới thay.
Còn các tỳ khưu, những người được xem là đang sống đời giản dị và ít ham muốn, lại xin làm mới mỗi năm.
Vấn đề vì thế không còn nằm ở một tấm trải.
Nó nằm ở niềm tin.
Ngày nay cũng vậy.
Một người có thể nói rất hay về sống tối giản, nhưng nếu ngày nào cũng mua thêm đồ mới thì lời nói ấy sẽ mất sức nặng.
Một người có thể nói rằng mình coi trọng môi trường, nhưng nếu liên tục thay điện thoại, máy tính, quần áo dù đồ cũ vẫn còn tốt, người khác sẽ nhìn vào hành động chứ không nhìn vào lời nói.
Một công ty có thể nói rằng họ quan tâm đến nhân viên, nhưng nếu cách đối xử hằng ngày hoàn toàn ngược lại, những khẩu hiệu đẹp cũng không cứu được niềm tin.
Cho nên, bài học sâu hơn của điều học này là:
Đừng chỉ hỏi “Tôi có được phép dùng thứ này không?” Hãy hỏi thêm “Cách tôi đang dùng nó có khiến người khác mất niềm tin vào điều tôi đại diện hay không?”
Đức Phật không bắt các tỳ khưu phải sống khổ sở. Khi có bệnh, Ngài vẫn cho phép một ngoại lệ. Nghĩa là giới luật không phải một chiếc khuôn cứng nhắc bất kể hoàn cảnh. Nhưng ngoại lệ phải có lý do rõ ràng và phải được hội chúng chấp thuận.
Đó là một cách rất đẹp để giữ cân bằng: không nuông chiều nhu cầu, nhưng cũng không biến sự tiết chế thành cực đoan.
Với chúng ta hôm nay, có lẽ chỉ cần bắt đầu từ một việc nhỏ.
Trước khi mua một món đồ mới, hãy thử hỏi:
“Tôi thật sự cần nó, hay chỉ muốn có một thứ mới?”
Nếu món đồ cũ vẫn dùng tốt, hãy dùng tiếp.
Không phải vì chúng ta phải sống thiếu thốn.
Mà vì mỗi lần biết đủ được thêm một chút, tâm mình cũng bớt phải chạy theo một thứ gì đó mới.
Và đôi khi, sống nhẹ đi không bắt đầu bằng việc bỏ đi thật nhiều thứ.
Nó bắt đầu bằng việc không vội đưa một thứ mới vào cuộc đời mình.
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Ưng Xả (Tỳ khưu Indacanda)