#6 Giới Bất Cộng Trụ thứ 3 - cố ý sát sanh | Giới Tỳ Khưu | Tạng Luật | Tam Tạng Kinh Điển Nguyên Thủy
Hoàn cảnh ra đời giới Bất Cộng Trụ thứ 3
Đức Phật đang ở thành Vệ-xá-li, tại Đại Lâm, giảng đường Lầu Gác. Khi ấy, Ngài giảng rất kỹ cho các tỳ khưu về quán bất tịnh, tức nhìn thẳng vào thân thể để thấy nó không đáng để bám víu và say mê.
Sau đó, Đức Phật nói rằng Ngài muốn ở riêng để thiền định trong nửa tháng, và không muốn ai đến gặp mình, ngoại trừ vị mang vật thực.
Các tỳ khưu nghe lời và chuyên tâm tu tập quán bất tịnh.
Nhưng sự việc đã đi quá xa.
Vì hiểu lời dạy theo một cách cực đoan, nhiều vị đã có những hành động lệch lạc lớn gây ra hậu nghiêm trọng.
Điều này đến tai Đức Phật, rồi sau đó chế định điều học Bất Cộng Trụ thứ ba để ngăn chặn tận gốc việc này.
Tóm lượt giới Bất Cộng Trụ thứ 3
Câu chuyện bắt đầu từ một điều rất đáng suy ngẫm: một lời dạy đúng nhưng nếu người nghe hiểu sai và thực hành sai, hậu quả vẫn có thể trở nên nghiêm trọng.
Đức Phật dạy các tỳ khưu quán bất tịnh.
Mục đích không phải để ghét bỏ thân thể.
Mục đích là giúp người tu nhìn xuyên qua vẻ đẹp bên ngoài để không còn bị dục vọng trói buộc.
Nhưng các tỳ khưu lúc ấy lại thực hành theo hướng khiến mình chán ghét và ghê sợ chính thân thể. Họ không còn nhìn thân thể bằng sự tỉnh táo nữa, mà biến sự không tham đắm thành sự căm ghét.
Và khi tâm đã đi đến cực đoan, một số người tự giết mình.
Một số khác nhờ người khác giết.
Migalaṇḍika nhận y và bình bát rồi giết rất nhiều tỳ khưu. Có ngày một người, có ngày hai người, rồi ba, bốn, năm, mười người. Cuối cùng số người bị giết trong một ngày lên đến sáu mươi vị.
Sau khi giết người, Migalaṇḍika đến bên sông và rửa thanh kiếm đầy máu.
Lúc ấy ông ta bắt đầu hối hận:
"Ta đã làm một việc bất thiện. Ta đã giết những người có giới hạnh."
Nhưng đúng lúc ấy, một thiên nhân thuộc phe Ma Vương xuất hiện.
Vị ấy không khuyên ông dừng lại.
Ngược lại, vị thiên nhân nói rằng ông đã làm điều tốt, đã "giải thoát" những người chưa được giải thoát.
Migalaṇḍika tin lời.
Và đây là bước ngoặt đáng sợ nhất của câu chuyện.
Ông ta cầm kiếm đi từng phòng, từng trú xá và hỏi:
"Ai chưa được giải thoát? Ta sẽ giải thoát cho?"
Những vị tỳ khưu còn tham ái thì sợ hãi, run rẩy, lông tóc dựng đứng.
Những vị đã dứt bỏ tham ái thì không sợ.
Nhưng Migalaṇḍika không hiểu điều đó. Ông tiếp tục giết người.
Khi biết chuyện, Ngài A-nan xin Đức Phật chỉ cho Tăng chúng một phương pháp khác để có thể đạt được sự giải thoát.
Đức Phật không chỉ nói: "Đừng làm như vậy."
Ngài đưa ra một con đường tu tập thay thế.
Đó là niệm hơi thở.
Người tu đi vào rừng, đến gốc cây hoặc nơi yên tĩnh. Ngồi ngay ngắn và giữ tâm tỉnh thức với hơi thở.
Ban đầu chỉ đơn giản là biết:
Hơi thở vào dài thì biết mình đang thở vào dài.
Hơi thở ra dài thì biết mình đang thở ra dài.
Hơi thở vào ngắn thì biết mình đang thở vào ngắn.
Hơi thở ra ngắn thì biết mình đang thở ra ngắn.
Rồi sự thực tập đi sâu hơn.
Không chỉ biết hơi thở, người tu học cách nhận biết toàn bộ tiến trình của hơi thở, làm cho hơi thở lắng dịu.
Từ đó, người ấy nhận biết niềm vui, cảm giác dễ chịu, trạng thái của tâm. Biết tâm đang hân hoan hay đang định tĩnh. Biết khi tâm được giải thoát.
Sau cùng, người ấy quan sát sự thay đổi của mọi thứ:
Vô thường — mọi thứ đều đang thay đổi, không đứng yên;
Ly tham — không còn muốn bám chặt vào chúng;
Đoạn diệt — thấy các hiện tượng sinh lên rồi biến mất;
Dứt bỏ — học cách buông chúng xuống.
Đây là điểm rất quan trọng.
Đức Phật không chữa sai lầm của các tỳ khưu bằng cách bảo họ yêu thân thể trở lại.
Ngài chuyển họ từ một cực đoan này sang con đường tỉnh táo hơn:
Không say mê thân thể. Nhưng cũng không căm ghét thân thể.
Chỉ nhìn nó đúng như nó đang là.
Sau đó Đức Phật mới chính thức khiển trách việc các tỳ khưu tự sát, giết lẫn nhau hoặc nhờ người khác giết.
Ngài tuyên bố:
Tỳ khưu nào cố ý đoạt mạng một con người, hoặc tìm cách đưa vũ khí cho người ấy, thì phạm Bất Cộng Trụ, không còn được sống chung trong Tăng đoàn.
Nhưng câu chuyện chưa kết thúc ở đó.
Sau này có một cư sĩ đang bệnh nặng. Người vợ của ông rất đẹp. Nhóm Lục Sư nảy sinh lòng ham muốn người phụ nữ ấy.
Họ nghĩ rằng:
Nếu người chồng còn sống, họ sẽ không có được người vợ.
Thế là họ đến gặp người bệnh và bắt đầu ca ngợi cái chết.
Họ nói với ông rằng ông đã sống tốt, không làm điều ác, và rằng cuộc sống hiện tại chẳng còn gì đáng giữ. Chết đi sẽ tốt hơn. Sau khi chết, ông sẽ được sinh vào cảnh giới tốt đẹp và hưởng những dục lạc sung sướng.
Người cư sĩ tin lời.
Ông cố tình ăn uống những thứ không thích hợp với bệnh trạng của mình.
Bệnh trở nặng.
Và ông chết.
Người vợ biết chuyện liền phẫn nộ. Những người khác cũng lên án các tỳ khưu. Họ nhận ra rằng những người mang danh tu hành lại chính là người khiến một cư sĩ chết.
Khi sự việc được trình lên, Đức Phật khiển trách nhóm Lục Sư.
Và Ngài mở rộng điều luật.
Không chỉ trực tiếp giết người mới phạm Bất Cộng Trụ.
Nếu một tỳ khưu:
cố ý giết người;
tìm cách đưa vũ khí cho người khác;
ca ngợi cái chết;
xúi giục một người đi đến cái chết;
với tâm ý và chủ đích như vậy, thì cũng phạm Bất Cộng Trụ.
Như vậy, Đức Phật nhìn rất sâu vào vấn đề.
Một người có thể không tự tay giết ai, nhưng nếu cố ý khiến người khác chết, bản chất của hành động ấy vẫn là sát hại.
Góc nhìn cuộc sống từ giới Bất Cộng Trụ thứ 3
Điều đáng sợ nhất trong câu chuyện này không chỉ là việc giết người.
Mà là khả năng con người có thể biến một điều sai thành một điều tưởng như đúng.
Migalandika giết người vì tin rằng mình đang "giải thoát" cho họ.
Nhóm Lục Sư khiến một người bệnh chết vì họ muốn chiếm người vợ.
Hai câu chuyện khác nhau, nhưng cùng chỉ về một vấn đề:
Khi lòng tham, sự cực đoan hoặc một ý niệm sai lầm chiếm lấy tâm trí, con người có thể làm điều rất tàn nhẫn mà vẫn tự thuyết phục rằng mình đang làm điều tốt.
Ngày nay, chuyện ấy không nhất thiết diễn ra bằng một thanh kiếm.
Nó có thể diễn ra bằng một câu nói.
Một người đang tuyệt vọng nói:
"Tôi thấy cuộc đời này không còn ý nghĩa."
Nếu người đối diện chế giễu, bỏ mặc, hoặc nói:
"Vậy thì buông đi, sống làm gì nữa."
Câu nói ấy có thể trở thành một nhát dao vô hình.
Ngược lại, bài học từ phần niệm hơi thở cũng rất gần với đời sống hiện đại.
Khi tâm đang quá đau, đừng vội tin mọi điều nó nói.
Đừng biến "tôi đang đau" thành "đời tôi chỉ còn đau khổ".
Đừng biến "tôi ghét chính mình" thành "tôi không đáng được sống".
Hãy dừng lại.
Thở vào, biết mình đang thở vào.
Thở ra, biết mình đang thở ra.
Nhìn tâm mình đang như thế nào.
Để cho nó lắng xuống trước khi hành động.
Đó chính là điều rất sâu sắc trong bài kinh này: Đức Phật không chỉ cấm một hành động sai. Ngài tìm cách đưa tâm ra khỏi trạng thái có thể sinh ra hành động sai ấy.
Vì vậy, Bất Cộng Trụ thứ ba không đơn thuần là một điều luật về "không được giết người".
Nó còn nhắc chúng ta rằng:
Đừng bao giờ xem nhẹ sức mạnh của một ý nghĩ, một lời nói, hay một niềm tin sai lầm.
Có khi thứ cứu một con người không phải là một bài giảng dài.
Chỉ là một người chịu ngồi xuống bên cạnh họ, giúp họ bình tĩnh lại, và nói:
"Khoan quyết định. Hãy ở đây thêm một chút."
Nguồn:
Hướng dẫn đọc Tam Tạng Kinh Điển - Gs. U Ko Lay (Tỳ khưu ni Huyền Châu dịch).
Tạng Luật - Bộ Phân Tích Giới Bổn - Chương Bất Cộng Trụ (Tỳ khưu Indacanda)